Feb 06
၁၉၉၂ ဘြဲ႕ရ ဘူမိေဗဒေက်ာင္းသားေဟာင္း ဦးေက်ာ္ေဇာ္ဦး (ေမာင္ႏြယ္ေအာင္-ဒဂံုေဆာင္) (၄၁ ႏွစ္) သည္ အဆုတ္ႏွင့္အသည္းေရာဂါမ်ားျဖင့္ ၂၀၁၀ ခု ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂ ရက္ေန႕ညေန ၅ နာရီတြင္ ၄င္း၏ မိဘမ်ားေနထိုင္ရာ သန္လ်င္ၿမဳိ႕၊ ၿမဳိ႕ေဟာင္းအေရွ႕ရပ္ကြက္ ေနအိမ္တြင္ ကြယ္လြန္ သြားေၾကာင္းသိရပါသျဖင့္ Geolfiiends အဖြဲ႕သားမ်ား၏ မႏၲေလးေဆာင္၊ဒဂံုေဆာင္ ေက်ာင္းသားဘ၀ ကဗ်ာေရးဖက္ သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦး ေစာစီးစြာေၾကြလြင့္ရျခင္းအတြက္ မိသားစုႏွင့္ ထပ္တူ ၀မ္းနည္းရပါေၾကာင္း မွတ္တမ္းတင္အပ္ပါသည္။
ေမာင္ႏြယ္ေအာင္၏ ကဗ်ာမ်ားကို တတိယႏွစ္ေက်ာင္းသားဘ၀ (၁၉၉၁) ခန္႕ကပင္ မဂၢဇင္းစာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ စတင္ေဖာ္ျပျခင္းခံရၿပီး ဘြဲ႕ရၿပီးေနာက္ မဂၢဇင္း၊ဂ်ာနယ္ မ်ားတြင္ အယ္ဒီတာအျဖစ္ အသက္ေမြးခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ ၿဖဳိးသာရႏွင့္တြဲ၍ ေသတမ္းစာ ကဗ်ာစာအုပ္ ကို ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ၁၀ ႏွစ္ (၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္)က သူ၏ ေမြးေန႕ပြဲကို ယခုကြယ္လြန္ရာ ေနအိမ္တြင္ပင္ ေမာင္ႏြယ္ေအာင္ (ဒဂံုေဆာင္) ကြယ္လြန္သည့္ေန႕ ဟူ၍ စာေပမိတ္ေဆြမ်ားႏွင့္အတူ ထူးဆန္းစြာက်င္းပခဲ့ဘူးပါသည္။
Scridb filter
Feb 06
ဦးခင္ေဇာ္
(ဘူမိေဗဒသရုပ္ျပဆရာ၊ ၀ိဇၨာႏွင့္ သိပၸံတကၠသိုလ္၊ ရန္ကုန္)
(ပညာပေဒသာစာေစာင္ အတြဲ (၉)၊ အပိုင္း (၄)၊ ၁၉၇၄ ႏို၀င္ဘာမွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။)
ေက်ာက္ရည္ပူ သို႔မဟုတ္ မဂၢမာ (magma) ဟုေခၚေသာ ေ၀ါဟာရကို ဘူမိေဗဒေက်ာင္းသားတုိင္း သိၾကေပမည္။ ယင္းစကားလံုးသည္ ဂရိဘာသာစကားမွ ဆင္းသက္လာ၍ ႏွယ္ထားေသာ ဂ်ံဳမႈန္႔ကဲ႔သို႔ေသာ ျဒပ္ေႏွာတခုဟူ၍ မူလဆိုလိုရင္း အဓိပၸါယ္ရွိ၏။ ဘူမိေဗဒဆိုင္ရာ စာအုပ္စာတန္းမ်ားတြင္မူ ယင္းေ၀ါဟာရကို မီးသင့္ေက်ာက္မ်ား ျဖစ္ေပၚေစသည့္ မိခင္ေက်ာက္ျဖစ္ ျဒပ္၀တၱဳပင္ ျဖစ္သည္ဟူ၍ ေယဘုယ်အားျဖင့္ သိနားလည္ရန္ ေဖၚျပ၏။ သို႔ေသာ္ ယင္းသို႔ ေဖၚျပရုံျဖင့္ ေက်ာက္ရည္ပူတစ္ခုကို အဓိပၸါယ္ သတ္မွတ္ရာ၌လည္းေကာင္း ေက်ာက္ရည္ပူတစ္ခု၏ ဂုဏ္သတၱိမ်ားကို ေဖၚျပရာ၌လည္းေကာင္း မလံုေလာက္ေပ။ အေမရိကႏိုင္ငံ ဘူမိေဗဒဆိုင္ရာအဖြဲ႔ (American Geological Institute (A.G.I) က ထုတ္ေသာ Glossary of Geology and Related Sciences တြင္ ေက်ာက္ရည္ပူတခု၏ အဓိပၸါယ္ သတ္မွတ္ခ်က္မွာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္သည္။
၁။ သဘာ၀အေလ်ာက္ ျဖစ္ေပၚေသာ လႈပ္ရွားေရြ႕ရွားႏိုင္သည့္ ေက်ာက္ျဖစ္ျဒပ္၀တၱဳမ်ား ျဖစ္ရမည္။
၂။ ဆီလီကိတ္ (silicate) ေပ်ာ္ရည္ ျဖစ္ရမည္။
၃။ ကမၻာ့အတြင္းပိုင္းမွာ ျဖစ္ေပၚရမည္။
၄။ တိုးထြက္ျခင္း (extrusion)၊ တိုး၀င္ျခင္း (intrusion) ျဖစ္ႏိုင္ရမည္။
၅။ အရည္ သို႔မဟုတ္ အရည္နီးပါးရွိေသာ ျဒပ္၀တၱဳမ်ား ျဖစ္ရမည္။ သင့္တင့္ေသာ အပူခ်ိန္ ရရွိလွ်င္ တခါတရံ ယင္းအရည္တြင္ အခဲမ်ားအျဖစ္ ေပါေလာေပၚေနေသာ ေအာ္လီဗင္း (olivine)၊ ပိုင္ေရာဆင္း (pyroxene)၊ ပေလဂ်ီအိုကေလ့ ဖယ္လစပါ (plagioclase feldspar) စေသာ ပံုေဆာင္ခဲမ်ားႏွင့္ တခါတရံ ဓာတ္ေငြ႔မ်ား ပါ၀င္သည္ ဟူ၍ ျဖစ္သည္။
Read more »
Scridb filter
Feb 01
ရန္ကုန္၊ ဇန္န၀ါရီ ၂၅။
ျမန္မာႏိုင္ငံဘူမိသိပၸံအသင္းမွ ႀကီးမွဴး၍ ပထမအႀကိမ္ေျမာက္ သက္ႀကီးဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ားအား ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ပြဲကို ဇန္န၀ါရီ ၂၃ ရက္ေန႔က က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ႔သည္။ ဘူမိေဗဒပညာရပ္ျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာဌာနအသီးသီးမွ အၿငိမ္းစားယူခဲ႔ေသာ အသက္ (၇၀)ႏွင့္အထက္ ပညာရွင္မ်ားကို ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး သက္ႀကီးဘူမိေဗဒပညာရွင္ (၄၅)ဦး ပါ၀င္ေၾကာင္းသိရွိရသည္။ တစ္ဦးလွ်င္ ေငြက်ပ္ တစ္သိန္းစီႏွင့္ လွဴဖြယ္ပစၥည္းမ်ား ေပးအပ္လွဴဒါန္းခဲ႔ေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံဘူမိသိပၸံ အတြင္းေရးမွဴးဦးေအးလြင္က ေျပာၾကားသည္။
ရန္ကုန္၊ မႏၱေလးႏွင့္ အျခားေသာ ဘူမိေဗဒ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူမ်ားမွ လွဴဒါန္းေငြ က်ပ္သိန္း (၇၀)၊ ႏိုင္ငံရပ္ျခားမွ ဘူမိေဗဒဘြဲ႔ရ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူေဟာင္းမ်ားမွ လွဴဒါန္းေငြ က်ပ္သိန္း (၃၀) ျဖင့္ လွဴဒါန္းေငြ က်ပ္သိန္း(၁၀၀) ရရွိခဲ႔ေၾကာင္း သိရွိရသည္။
အဆိုပါ သက္ႀကီးပူေဇာ္ပြဲကို ျမန္မာႏိုင္ငံဘူမိသိပၸံအသင္း၏ ဆ႒မအႀကိမ္ ႏွစ္ပတ္လည္ အစည္းအေ၀းႏွင့္ တပါတည္း က်င္းပခဲ႔ျခင္းျဖစ္သည္။ ဘူမိသိပၸံပညာ ျပန္႔ပြားေရး၊ ဘူမိသိပၸံပညာျဖင့္ ႏုိင္ငံအက်ိဳးျပဳလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အေထာက္အကူ ျပဳေရးႏွင့္ ဘူမိသိပၸံပညာရွင္မ်ား အခ်င္းခ်င္း အေတြ႕အႀကံဳဖလွယ္ေရး ၊ ခင္မင္ရင္းႏွီးေစေရး တို႔အတြက္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလက စတင္ဖြဲ႔စည္းခဲ့ေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘူမိသိပၸံအသင္းႀကီး၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ား အတိုင္း ျပဳလုပ္ခဲ႔ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ပထမအႀကိမ္သက္ႀကီး၊ ဘူမိေဗဒပညာရွင္ ကန္ေတာ့ပြဲ က်င္းပေရးေကာ္မတီဥကၠ႒ ေဒါက္တာတင္ေဌးမူက ရွင္းလင္းေျပာၾကားသည္။
Scridb filter
Jan 29
ေဒါက္တာျမင့္လြန္သိမ္း အႏွစ္ ၂၀ ျပည့္အထိမ္းအမွတ္ အခန္းအနားႏွင့္ ၁၉ ဦးေျမာက္ ေဒါက္တာျမင့္လြင္သိမ္း ပညာရည္ခၽြန္ဆုေပးပြဲကို ဆရာ
မကြယ္လြန္မီွ ညႊန္ၾကားေရးမွဴးတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ရာ အသံုးခ်ဘူမိေဗဒဌာန၊ တကၠသိုလ္မ်ား (လႈိင္နယ္ေျမ) တြင္ ၂၉-၁-၂၀၁၀ ေန႕ ၁၂ နာရီက က်င္းပခဲ့ေၾကာင္းသိရသည္။ အခန္းအနားတြင္ ဆရာႏွင့္ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ဆရာႀကီးမ်ားျဖစ္ေသာ ေဒါက္တာဦးသိန္း၊ ဦးသန္းေဌး၊ ေဒါက္တာ၀င္းေဆြ၊ ဦးေမတၱာတို႔က အမွတ္တရစကားမ်ားေျပာၾကားခဲ့ၾကၿပီး ၁၉ ဦးေျမာက္ ဆုရေက်ာင္းသား ေမာင္ ေအာင္ထြဋ္ေဆြ (Petroleum Geology) အား ဆုခ်ီးျမွင့္ခဲ့သည္။ ေဒါက္တာျမင့္လြင္သိမ္း၏ ဇနီးႏွင့္ သမီး တို႔ တက္ေရာက္ၾကၿပီး လြန္ခဲ့ေသာ ၁၅ ႏွစ္အတြင္း ေဒါက္တာျမင့္လြင္သိမ္းႏွစ္ပတ္လည္ စာတမ္းဖတ္ပြဲမ်ားမွ စာတမ္းအက်ဥ္းေပါင္းခ်ဳပ္ စာအုပ္မ်ားကို လက္ေဆာင္အျဖစ္ တက္ေရာက္သူ ဆရာ/ဆရာမ ေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားမ်ားအားေပးအပ္ခဲ့ၾကေၾကာင္းသိရပါသည္။
Scridb filter
Jan 20
၇ ဇန္န၀ါရီလ ၂၀၁၀။ ဘန္ေကာက္ပို႔စ္
ထိုင္းႏိုင္ငံေတာင္ပိုင္း ကရာဘီ (Krabi) ျပည္နယ္က စြန္႔ပစ္ထားတဲ႔ ေက်ာက္မီးေသြးမိုင္းေဟာင္း တစ္ခုမွာ လြန္ခဲ႔ေသာႏွစ္ေပါင္း ၃၅ သန္းေလာက္က ကမၻာေျမေပၚမွာ က်င္လည္က်က္စားခဲ႔တဲ႔ ကမၻာ့သက္တမ္းအရင့္ဆံုး ႏို႔တိုက္သတၱ၀ါ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္း (primate) ေတြကို ေတြ႔ရွိခဲ႔တယ္လို႔ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ပညာရွင္မ်ားက အတည္ျပဳေျပာဆုိ လိုက္ပါတယ္။
အဆိုပါ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းကို သတၱဳႏွင့္သယံဇာတ ဦးစီးဌာနက ေရွးေဟာင္းသုေတသန ပညာရွင္မ်ားက လြန္ခဲ႔ေသာ ၁၄ ကတည္းက ေတြ႔ရွိခဲ႔တာ ျဖစ္ၿပီး Siamopithecus eocaenus လို႔ အမည္ေပးထားပါတယ္။
ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းရဲ႕ သက္တမ္းအတည္ျပဳခ်က္ကို ႏို၀င္ဘာလထုတ္ Anatomical Record သိပၸံဂ်ာနယ္မွာ ေဖၚျပထားပါတယ္။
ဒီလို ရွာေဖြေတြ႔ရွိခ်က္ဟာ ယခုအခ်ိန္အထိ ႏို႔တိုက္သတၱ၀ါေတြရဲ႕ ရင္းျမစ္အစဟာ အာဖရိက မဟုတ္ဘဲ အာရွျဖစ္တယ္ဆိုတာ အေကာင္းဆံုး သက္ေသျပႏိုင္မႈ ျဖစ္တယ္လို႔ ဦးစီးဌာနရဲ႕ ၀ါရင့္ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္း ကၽြမ္းက်င္သူလည္းျဖစ္၊ ေရွးေဟာင္းသုေတသန အသင္း၏ အဖြဲ႔၀င္ တစ္ေယာက္လည္း ျဖစ္သည့္ Yaowalak Chaimanee က ေျပာပါတယ္။
အာဖရိကမွာေတြ႔ရွိတဲ႔ သက္တမ္းအရင့္ဆံုး ႏို႔တိုက္သတၱ၀ါ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းဟာ ႏွစ္ေပါင္း ၃၂သန္း ရွိတယ္လို႔ သူမက ဆုိပါတယ္။
Nua Khlong ခရုိင္က သတၱဳတြင္းေဟာင္းတစ္ခုမွာေတြ႔ခဲ႔တဲ႔ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းေတြမွာ မ်က္ရိုးကို တြဲလ်က္ရွိေနတဲ႔ ညာဘက္ေအာက္အံသြားမ်ားႏွင့္ အေပၚဘက္ ဘယ္ညာအံသြားေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ကၽြန္မတို႔ အခုအထိ ႏိုင္ငံထဲမွာေတြ႔ရွိခဲ႔တဲ႔ အထဲမွာ ေကာင္းမြန္ အျပည့္စံုဆံုး ႏို႔တိုက္သတၱ၀ါ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္း အစိတ္အပိုင္းေတြဘဲ ျဖစ္ပါတယ္လို႔ သူမက ေျပာပါတယ္။ ထိုင္းႏိုင္ငံက ေရွးေဟာင္းသုေတသန ပညာရွင္ေတြဟာ ျပင္သစ္နဲ႔ ဆြစ္ဇာလန္မွ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ားႏွင့္ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္း ေလ့လာမႈအတြက္ အနီးကပ္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေနၿပီး ဒီေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ႂကြင္းဟာ ေမ်ာက္လႊဲေက်ာ္နဲ႔ အရြယ္အစားတူညီကာ အေလးခ်ိန္ ၇ ကီလို ေလာက္ေလးတယ္လို႔ တြက္ဆထားၾကပါတယ္။
မစၥစ္ Yaowalak ရဲ႕အဖြဲ႔ဟာ ၁၉၉၅ အတြင္းတုန္းက အဲဒီေနရာမွာဘဲ ထိုင္းလူ၀ံ (Siam Ape) လုိ႔သိၾကတဲ႔ Siamopithecus eocaenus ရဲ႕ အေပၚနဲ႔ေအာက္ အံသြားေတြရယ္ သြားအနည္းငယ္ကို ေတြ႔ရွိခဲ႔ဘူးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၁၉၉၆ မွာေတြ႔ရွိမႈေလာက္ မျပည့္စံုပါဘူး။
ထိုင္းလူ၀ံ (Siam Ape) ဟာ Amphipithecidae မ်ိဳးႏြယ္၀င္ျဖစ္ၿပီး Nature magazine က ကမၻာ့ႏို႔တိုက္သတၱ၀ါမ်ိဳးစိတ္အသစ္လို႔ ၁၉၉၇ တုန္းက မွတ္တမ္းတင္ေဖၚျပခဲ႔ပါတယ္။
Scridb filter
