၂၀၀၇ ခုႏွစ္မွ စတင္ၿပီး က်င္းပလာခဲ႔သည့္ ကမၻာေျမေန႔ကို မတ္လ ၃၁ရက္ေန႔ ညပိုင္း ၈း၃၀နာရီတြင္ ကမၻာေျမတလႊားရွိ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၅၀ႏွင့္ ၿမိဳ႕ႀကီး ၆၄၉၄ တြင္ မိနစ္၆၀ၾကာ မီးမွိတ္ျခင္းျဖင့္ ကမၻာ့ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲလာမႈမ်ားကို ဂရုျပဳမိေစရန္ ရည္ရြယ္၍ အထိမ္းအမွတ္ ျပဳလုပ္ခဲ႔သည္။ အျပည္ျပည္ဆုိင္ရာ အာကာသစခန္းမွ ဒတ္ခ်္အာကာသယာဥ္မွဴး Andre Kuipers ကလည္း ကမၻာတ၀န္း မီးမွိတ္ျခင္း အခမ္းအနားကို မွတ္တမ္းဓါတ္ပံုမ်ားတင္သည္ဟု ဆိုသည္။ ဦးေဆာင္က်င္းပသူမ်ားက Youtube channel တစ္ခုျပဳလုပ္ၿပီး ကမၻာတ၀န္းရွိ အခမ္းအနားက်င္းပပံုမ်ားကို မွတ္တမ္းတင္ ထုတ္လႊင့္ေပးခဲ႔သည္။ တမိနစ္လွ်င္ ၾကည့္ရႈသူ ၂၀၀၀၀ ရွိသည္ဟု သိရသည္။
Earthhour အဖြဲ႔အစည္း၏ အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာမွာ http://www.earthhour.org ျဖစ္သည္။

Western Australian School of Mines, Curtin University of Technology မွ Senior Research Fellow/PhD Student တစ္ဦးျဖစ္သည့္ Ko Saw Hla Aye မွ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ ေဆာင္းပါးတပုဒ္ ေပးပို႔လာသည္ကို ေဖၚျပလိုက္ပါသည္။

ျမန္မာ-ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား ပင္လယ္ျပင္နယ္နမိတ္ သတ္မွတ္ေရး အျငင္းပြားေနမႈကို ပင္လယ္ျပင္ဥပေဒဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတကာတရားရံုး (ITLOS) က ၂၀၁၂ ခုႏွစ္၊ မတ္လ ၁၄ရက္ေန႔ တြင္ အၿပီးသတ္ စီရင္ခ်က္ ခ်မွတ္ေပးခဲ႔သည္။
ႏွစ္ေပါင္း ၃၈ႏွစ္ေက်ာ္ အျငင္းပြားမႈတြင္ ၁၉၇၄ခုႏွစ္မွ ၁၉၈၆ခုႏွစ္အထိ ၀န္ႀကီးအဆင့္ ႏွစ္ႀကိမ္၊ ကၽြမ္းက်င္သူအဆင့္ ေျခာက္ႀကိမ္ ေဆြးေႏြးခဲ႔ၿပီး၊ ၂၀၀၈ခုႏွစ္ မတ္လမွ ၂၀၀၉ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လအထိ ကၽြမ္းက်င္သူအဆင့္ ေဆြးေႏြးပြဲ ေလးႀကိမ္ ထပ္မံျပဳလုပ္ခဲ႔ေသာ္လည္း သေဘာတူညီမႈမ်ားမရရွိဘဲ ၂၀၀၉ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာတြင္ ႏိုင္ငံတကာခံုရံုးသို႔ တင္သြင္း ေျဖရွင္းခဲ႔ရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။
ျမန္မာ-ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ ႏွစ္ႏိုင္ငံလံုးမွ ႏိုင္ငံတကာေရွ႕ေနမ်ားႏွင့္ တိုင္းတာေရးပညာရွင္မ်ားကို ငွားရမ္းခဲ႔ၿပီး ပထမအဆင့္အေနျဖင့္ အဆိုျပဳလႊာမ်ားႏွင့္ ျပန္လည္တုန္႔ျပန္ေခ်ပမႈမ်ားကို ျပဳလုပ္ခဲ႔ၾကသည္။ ဒုတိယအဆင့္အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံတကာခံုရံုးမွ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံ ဟမ္းဘတ္ၿမိဳ႕၌ ၂၀၁၁ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၈ရက္ေန႔မွ ၂၄ေန႔အထိ အမႈအားၾကားနာ စစ္ေဆးခဲ႔ေၾကာင္းလည္း သိရသည္။ ထိုေနာက္ အၿပီးသတ္စီရင္ခ်က္ကို ယခုခ်မွတ္ခဲ႔ျခင္း ျဖစ္သည္။
သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႔အေျမာက္အမ်ားထြက္ရွိႏိုင္ေသာ အဆုိပါဧရိယာ၏ Tectonic ဘူမိေဗဒအခ်က္အလက္မ်ားျဖင့္ တုန္႔ျပန္ရွင္းလင္းမႈမ်ားႏွင့္ အျခားေသာ အေသးစိတ္အခ်က္အလက္မ်ားကို www.itlos.org ၏ case no.16 တြင္ ၾကည့္ရႈေလ့လာႏိုင္ပါသည္။

လြတ္လပ္ေရးႏွင့္အတူ ေမြးဖြားလာခဲ့ေသာ ျမန္မာ ျပည္၏ ဘူမိေဗဒ ႏွင့္ ဆက္စပ္ပညာရပ္ အင္အားစုမ်ားသည္ မၾကာမီ ရက္သတၱပတ္အတြင္း GeoMyanmar 2012 ေခၚ ႏိုင္ငံတကာ ေဆြးေႏြးပြဲ တစ္ရပ္ကို ျမန္မာႏိုင္ငံဘူမိသိပၸံအသင္း၏ စုစည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္မႈႏွင့္ အတူ က်င္းပေတာ့မည္ျဖစ္ေပသည္။ ယင္းႏွင့္အတူ ႏွစ္စဥ္က်င္းပျမဲျဖစ္ေသာ (၈) ႀကိမ္ေျမာက္ ႏွစ္ပတ္လည္ အသင္းသားစံုညီ အစည္းအေ၀း (Annual General Conference)ႏွင့္ (၃)ႀကိမ္ေျမာက္ သက္ႀကီးဘူမိေဗဒပညာရွင္ ပူေဇာ္ပြဲ ကိုပါ က်င္းပမည္ ျဖစ္သည္။ ရန္ကုန္ ဆီဒိုးနားဟိုတယ္တြင္ မတ္လ ၁ ရက္ႏွင့္ ၂ ရက္ ေန႕မ်ား၌ က်င္းပမည့္ ျမန္မာ Geology တို႕၏ အဆိုပါ ေျခလွမ္းသစ္ကို အားေပးၾကေသာ ျပည္ပႏိုင္ငံ ၁၆ ႏိုင္ငံမွ ပညာရွင္ ၆၀ ခန္႕ႏွင့္ အတူ ျပည္တြင္းမွ ဌာနဆိုင္ရာ၊ တကၠသိုလ္ႏွင့္ ကုမၸဏီမ်ားမွ ပညာရွင္ ၁၀၀ ေက်ာ္ တက္ေရာက္ၾကမည္ဟု သိရွိရသည္။ ျပည္ပပညာရွင္မ်ားအား မွတ္ပံုတင္ေၾကး ေဒၚလာ ၂၀၀ သတ္မွတ္ထားၿပီး ျပည္တြင္းမွ အမ်ားစု မွာမူ အခမဲ့ တက္ေရာက္ခြင့္ရရွိၾကမည္ျဖစ္ရာ ျမန္မာႏွင့္ ၀န္းက်င္ေဒသတို႕၏ ဘူမိႏွင့္ သဘာ၀ရင္းျမစ္ ေလ့လာ သူတို႕အတြက္ အခြင့္အလမ္းေကာင္း တစ္ရပ္အျဖစ္ ေမွ်ာ္လင့္လ်က္ရွိၾကေၾကာင္း၊ ယင္း အခန္းအနား အၿပီးတြင္ Paleozoic ႏွင့္ Mesozoic ေက်ာက္လႊာမ်ား၊ ယင္းတို႕၏ ျဖစ္စဥ္သမိုင္းမ်ား ႏွင့္ metamorphic core complex၊ active tectonics စသည့္ ဘာသာရပ္ေပါင္းစံု ေလ့လာမႈ ကြင္းဆင္းခရီးတစ္ရပ္ လည္း ပါ၀င္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း Geolfriends မွ ဂုဏ္ယူ၀မ္းေျမာက္စြာ သတင္းပို႕တင္ျပအပ္ပါသည္။

ေဒါက္တာညီညီ

(မႏၱေလးတကၠသိုလ္၊ ဘူမိေဗဒဌာန ႏွစ္(၅၀)ျပည့္ ေရႊရတုမဂၢဇင္း (၁၉၅၃-၂၀၀၃) မွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။)

ယေန႔ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ရွိေသာ လူႀကီးပိုင္း ဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ားအနက္ တစ္ဦးႏွစ္ဦးမွအပ က်န္ပုဂၢဳိလ္မ်ား အားလံုးသည္ ေဒါက္တာသာလွ ၏ တပည့္တပန္းမ်ားပင္ ျဖစ္ေလသည္။ ေဒါက္တာသာလွကို ျမန္မာဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ား၏ ဖခင္ ဟုေခၚလွ်င္လည္း မွားမည္ မထင္ေပ။

ဆရာသာလွသည္ ၁၉၄၆ခုႏွစ္တြင္ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ဘူမိေဗဒဌာနကို စတင္ တည္ေထာင္ခဲ႔ၿပီး ၁၉၆၀ခုႏွစ္တြင္ ပါေမာကၡခ်ဳပ္အျဖစ္မွ ႏုတ္ထြက္ၿပီး ေတာ္လွန္ေရးအစိုးရ သတၳဳတြင္း၀န္ႀကီးဌာနတြင္ သတၳဳတြင္း အတိုင္ပင္ခံ အရာရွိအျဖစ္ အမႈထမ္းကာ၊ ၁၉၆၃-၆၄ ေလာက္တြင္ ယူနက္စကို အဖြဲ႔ခ်ဳပ္၌ ဒုတိယ ညႊန္ၾကားေရး၀န္အျဖစ္ ေျပာင္းေရႊ႕ အမႈထမ္းေလသည္။ ယခု ယိုးဒယားျပည္ ဘန္ေကာက္ၿမိဳ႕တြင္ ယူနက္စကုိ ပညာရွင္အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ေနေလသည္။

ဆရာသာလွသည္ ဘ၀အက်ိဳးေပးေၾကာင့္ေလာမသိ၊ ခ်စ္သူမ်ားသလို မုန္းသူလည္းမ်ားသည္။ သို႔ေသာ္ ကၽြန္ေတာ္တို႔က သူ႔ကို ငယ္ဆရာတစ္ေယာက္အေနျဖင့္ ျမင္သည္။ သူသည္ စာသင္ျပရာတြင္ ေတာ္သူျဖစ္သည္။ စာသင္ျပရာတြင္ ဆရာစားမခ်န္ဘဲ တပည့္မ်ား နားမလည္သည္ကို သေဘာမေပါက္ ေပါက္ေအာင္ လွည့္ပတ္ ရွင္းလင္း ေျပာျပတတ္သည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဥပစာသိပၸံအထက္တန္းႏွစ္က ျဖစ္ေလသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ ပထမႏွစ္တုန္းက စာမေၾကခဲ႔ၾက၍ ဒုတိယႏွစ္တြင္ ဆရာ့အတန္း၌ စာမလိုက္ႏိုင္ၾကေခ်။ ထိုအခါ သူသည္ အလြန္အမင္း စိတ္ဆိုးေနေလသည္။ “တစ္ႏွစ္လုံုး ဘာေတြလုပ္ေနသည္ မသိ၊ ဤမွ် ညံ့ရမည္လား” ဟု ဆူေနေလသည္။

ကၽြန္ေတာ္တို႔က တစ္ေယာက္ႏွစ္ေယာက္တည္း မဟုတ္ေၾကာင္း၊ တစ္တန္းလံုး ဘယ္သူမွ မတတ္ပါေၾကာင္း ျပန္ေျပာေသာအခါ သူ၏ ဆူညံသံမ်ား ရပ္သြားၿပီး တစ္ေယာက္စီ စစ္ေလသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေျပာသလိုပင္ တကယ္ပဲ မည္သူမွ် မတတ္ေၾကာင္း ေတြ႔ရေသာအခါ ဘာမွ ဆက္မေျပာေတာ့ဘဲ ”ကဲ မင္းတို႔ အခ်ိန္ပိုတက္ၾက” ဟုေျပာၿပီး ပထမႏွစ္က စာမ်ားကို အစအဆံုး ျပန္သင္ေပးေလသည္။

သူသည္ တစ္ခါတစ္ရံ အေျပာအဆို ၾကမ္းတမ္းေသာ္လည္း တပည့္မ်ားအေပၚတြင္ အၿမဲတမ္းပင္ ၾကင္နာစိတ္ထားသည္။ ေမတၱာထားသည္။ တပည့္မ်ားကို ေစာင့္ေရွာက္သည္။ မတတ္သည္ကို တတ္ေအာင္သင္ေပးသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဆရာျဖစ္လာေသာအခါ တပည့္မ်ားကို စာေမးရာတြင္ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ ေက်ာင္းမွာတုန္းကေလာက္ မရသည္ကို ေတြ႔ၾကရရာ တပည့္ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ တစ္ေခာတ္ႏွင့္ တစ္ေခာတ္ အတူတူေလာက္ပင္ ရွိၾကမည္ျဖစ္၍၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ပင္ အသင္အျပညံ့၍ ျဖစ္မည္ထင္ေၾကာင္း ကိုဘသန္း (ယခု ဘူမိေဗဒပါေမာကၡ ဦးဘသန္းဟက္)ႏွင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မၾကာခဏ ေျပာမိၾကသည္။

ေဒါက္တာသာလွ၏ နည္းယူဖြယ္ ေလ့က်င့္မႈ တစ္ခုကိုကား ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေက်ာင္းသားႀကီးမ်ား ရလိုက္ၾကသည္။ တပည့္မ်ားကို မနားတမ္း ခိုင္းျခင္း၊ တာ၀န္ေပးျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ အလုပ္ကိုလည္း ေစ့ေစ့စပ္စပ္ လုပ္ေစသည္။ ထို႔ျပင္ တာ၀န္တိုး ယူလာႏိုင္လွ်င္ တာ၀န္ကို တိုးေပးသည္။ ထုိအေလ့အက်င့္ေကာင္းမ်ားသည္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ယေန႔ လူႀကီးျဖစ္လာေသာအခါ အထူးတန္ဖိုးရွိလာေလသည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ယေန႔ေဆာင္ရြက္ေနေသာ လုပ္ငန္းမ်ားသည္ တန္ဖိုးရွိသေလာက္ ရွိသည္ဟု ဆိုပါလွ်င္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အစြမ္းအစေၾကာင့္ဟု ဆိုျခင္းထက္ ဆရာသာလွ၏ ေလ့က်င့္ေပးမႈ ေကာင္ျခင္းေၾကာင့္ဟု ဆိုက ပိုမွန္ပါမည္။

(ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ ႏွစ္ငါးဆယ္ျပည့္စာေစာင္ (၁၉၇၀) အပိုင္း(၁)မွ ေကာက္ႏုတ္ေဖာ္ျပတယ္။)