(ဒုတိယအႀကိမ္ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသနေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ၁၉၇၆ခု မတ္လ (၂၀)ရက္ေန႔၌ ဖတ္ၾကားခဲ႔ေသာ စာတမ္းျဖစ္ၿပီး၊ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံ သိပၸံႏွင့္ စက္မႈပညာဂ်ာနယ္ (၁၉၆၈) ၁။ ၁၄၃-၁၅၂။ မွ ကူးယူေဖၚျပပါသည္။)
ဦးစန္းလြင္ (ဓာတ္သတၱဳထုတ္လုပ္ေရး ေကာ္ပိုေရးရွင္း)

အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္မ်ားတြင္ ေတြ႔ရေသာ အခက္အခဲမ်ား

အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္ဆိုရာ၀ယ္ အနည္က်ေက်ာက္ႏွင့္ မီးသင့္ေက်ာက္မ်ားမွ အသြင္ေျပာင္းလာေသာ ေက်ာက္မ်ား အားလံုးကို ဆိုလိုသည္။ ၄င္းေက်ာက္မ်ားတြင္ ႏိုက္(စ္) (gneiss)၊ သွ်စ္ (schist)၊ သလင္းေက်ာက္ (quartzite)၊ သင္ပံုးေက်ာက္ (slate)၊ ဖီးလိုက္ (phyllite) ႏွင့္ စက်င္ေက်ာက္ (marble) စသည္မ်ား ပါ၀င္ေလသည္။ အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္မ်ားသည္ တမံႀကီးမ်ား ေဆာက္လုပ္ရန္အတြက္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ သင့္ေလ်ာ္ေပသည္။ အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္ အမ်ိဳးအမည္မ်ားသည္ႏွင့္ အမွ် တမံ အမ်ိဳးအစားလိုက္၍ ေဆာက္လုပ္ႏိုင္စြမ္း ရွိမရွိ စသည္မွာလည္း ကြဲျပားေလသည္။ ေက်ာက္တြင္ ပါေသာ ခ်ပ္လ်ားၿပိဳင္ (foliations) မ်ားသည္ ေက်ာက္၏ စြမ္းအင္ကို ေပ်ာ့ေစ၍ ၄င္းတို႔ တေလွ်ာက္လိုက္၍ ေက်မြတတ္ေစသည္။ အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္ အခ်ိဳ႕သည္ တြန္႔ေခါက္ျခင္း ဒဏ္အႀကီးအက်ယ္ ခံရ၍ အက္ေၾကာင္းၿပိဳင္မ်ား၊ ျပတ္ေရြ႕မ်ား၊ ေပါမ်ားလြန္း၍ တမံေဆာက္ရန္ မသင့္သည္ကို ေတြ႔ရေလသည္။ သလင္းေက်ာက္ႏွင့္ ႏိုက္(စ္)မ်ားတြင္ အက္ေၾကာင္းၿပိဳင္မ်ားတေလွ်ာက္ ေရ၀င္မ်ားတတ္၍ ၄င္းတို႔ကို ပိတ္ဆို႔ႏိုင္ပါက အလြန္ေလးေသာ ၀န္ကို ခံႏိုင္ရန္ရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရ၏။ သွ်စ္၊ ဖီးလိုက္ႏွင့္ သင္ပံုးေက်ာက္မ်ားမွာ ေက်မြျခင္း နည္းပါက တမံေဆာက္ရန္ သင့္ေတာ္ေသာ္လည္း မိုးမ်ားေသာ အပူပိုင္း ေဒသျဖင္ေသာ ျမန္မာျပည္တြင္ အမ်ားအားျဖင့္ ေက်ာက္ေခ်မြခံရမႈ ႏႈန္းမ်ားကာ ၄င္းတို႔အေပၚတြင္ အမ်ားအားျဖင့္ အေပၚယံ ေျမထုႀကီးမားေၾကာင္း ေတြ႔ရတတ္သည္။ စက်င္ေက်ာက္သည္ အျခား ထံုးေက်ာက္မ်ားကဲ႔သို႔ တမံေဆာက္ရန္ ေကာင္းေသာ အခ်က္ႏွင့္ မေကာင္းေသာ အခ်က္မ်ား ရွိပါသည္။

Read more »

(ဒုတိယအႀကိမ္ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသနေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ၁၉၇၆ခု မတ္လ (၂၀)ရက္ေန႔၌ ဖတ္ၾကားခဲ႔ေသာ စာတမ္းျဖစ္ၿပီး၊ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံ သိပၸံႏွင့္ စက္မႈပညာဂ်ာနယ္ (၁၉၆၈) ၁။ ၁၄၃-၁၅၂။ မွ ကူးယူေဖၚျပပါသည္။)

ဦးစန္းလြင္ (ဓာတ္သတၱဳထုတ္လုပ္ေရး ေကာ္ပိုေရးရွင္း)

(ဤစာတမ္းတြင္ ဘူမိေဗဒအင္ဂ်င္နီယာ၏ ၿမိဳ႕ျပအင္ဂ်င္နီယာ လုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေယဘုယ် တာ၀န္မ်ားႏွင့္ တမံတည္ရန္ေနရာတြင္ ေလ့လာ စမ္းသပ္ေပးရမည့္ တာ၀န္မ်ားကို အက်ဥ္းေဖာ္ျပထားပါသည္။ ထို႔ေနာက္ တမံေနရာတြင္ လြန္တူး၍ ေျမေအာက္အေျခအေနကို ေလ့လာရာတြင္ ေတြ႔ရွိရေသာ လက္ေတြ႔ အခက္အခဲမ်ား၊ လြန္တြင္းမ်ား အတြင္းစိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္ တိုင္းတာရာတြင္ ေတြ႔ရေသာ အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ ေက်ာက္ႏွင့္ ေျမအမ်ိဳးအစားလိုက္၍ လြန္တူးနည္းႏွင့္ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္နည္းမ်ားကို တင္ျပထားပါသည္။ အေသးစိတ္ အေနျဖင့္ (က) ဂရက္နစ္၊ (ခ) သြင္ေျပာင္း ေက်ာက္မ်ား၊ (ဂ) အနည္က် ေက်ာက္မ်ားႏွင့္ (ဃ) ေျမႏုေက်ာက္နည္မ်ားတြင္ ေတြ႔ရေသာ အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ ၄င္းတို႔ကို ေက်ာ္လႊားသြားပံုကို ေဆြးေႏြးထားပါသည္။)

နိဒါန္း

လြတ္လပ္ေရး ရၿပီးသည့္ေနာက္ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၿမိဳ႕ျပ အင္ဂ်င္နီယာ လုပ္ငန္းႀကီးမ်ား ျဖစ္ေသာ တာ၊ တမံ၊ ေရေလွာင္ကန္ႏွင့္ ဟုိက္ဒေရာလစ္ အေဆာက္အဦ hydraulic structures မ်ား တိုးတက္ေဆာက္လုပ္ လာသည္ကို ေတြ႔ရေလသည္။ ေဆာက္လုပ္သည့္ အေဆာက္အအံုမ်ားသည္ ႀကီးမားလာသည့္ အေလွ်ာက္ ၄င္းတို႔ ေဆာက္လုပ္မည့္ ေနရာ၏ အင္ဂ်င္နီယာဘူမိေဗဒ အေျခအေနကိုလည္း ပို၍ တိက်စြာ သိရွိနားလည္ရန္ လုိအပ္လာသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စစ္ႀကိဳေခတ္ အခါကကဲ႔သို႔ ဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ား (geologists) ကို ရံဖန္ရံခါ သက္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ အႀကံေပးရန္ ေခၚယူ သံုးစြဲလာရာမွ ပိုမို ကၽြမ္းက်င္ တတ္ေျမာက္ေသာ ဘူမိေဗဒအင္ဂ်င္နီယာမ်ား (engineering geologists) ကို အခ်ိန္ျပည့္ အသံုးျပဳလာသည္မွာ မၾကာေသးေပ။ ထိုသို႔ အသံုးျပဳလာၾကျခင္းမွာလည္း တေန႔ထက္တေန႔ ဘူမိေဗဒအင္ဂ်င္နီယာ ပညာရပ္သည္ တိုးတက္လာ၍ သက္ဆုိင္ရာ ပညာရွင္မ်ားကလည္း ၄င္းတို႔ ေတြ႔ရွိေသာ ဘူမိေဗဒ အင္ဂ်င္နီယာ အေျခအေနကို ၿမိဳ႕ျပအင္ဂ်င္နီယာမ်ား သိရွိနားလည္ႏိုင္ေသာ နည္းမ်ားျဖင့္ တင္ျပတတ္ျခင္း၊ အခက္အခဲကို ကူညီေျဖရွင္းႏိုင္ျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ ၿမိဳ႕ျပအင္ဂ်င္နီယာမ်ား၏ ယံုၾကည္မႈ ရယံုမွ်မကဘဲ ပူးတြဲ ေဆာင္ရြက္ရန္ နားလည္မႈမ်ား ရရွိခဲ႔ေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယခုအခါ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ ပံုစံထုတ္ရာတြင္၄င္း၊ တည္ေဆာက္ရာတြင္၄င္း၊ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ရာတြင္၄င္း၊ စရိတ္စက ပိုမို သက္သာလာကာ ပို၍ စိတ္ခ်ခိုင္ခန္႔ေသာ အေဆာက္အဦမ်ား တည္ေဆာက္ႏိုင္ေသာ အက်ိဳးမ်ား သက္ေရာက္ လာသည္ကို ေတြ႔ရေလသည္။
ဤစာတမ္းသည္ ထိုသို႔ ပူးတြဲေဆာင္ရြက္ခဲ႔ရာမွ အစ တာတမံမ်ား တည္ေဆာက္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျမန္မာျပည္အတြင္း လက္ေတြ႔ ေလ့လာ စမ္းသပ္ရာတြင္ ေတြ႔ရွိခဲ႔ေသာ အေတြ႔အႀကံဳမ်ားကို အေလးေပး ေဆြးေႏြးထားပါသည္။ ဤစာတမ္းသည္ စံုေစ့ၿပီဟု မယူဆႏိုင္ေသာ္လည္း အလုပ္နယ္ပယ္သို႔ အသစ္ ၀င္ေရာက္လာၾကမည္ ျဖစ္ေသာ ဘူမိေဗဒအင္ဂ်င္နီယာမ်ားသည္ ကြင္းဆင္းရာတြင္ လက္ေတြ႔ အခက္အခဲမ်ားကို ေက်ာ္လႊား သြားႏိုင္ရန္ အေထာက္အကူ ေပးႏိုင္မည္မွာ မလြဲေပ။

Read more »

ဆန္းမြန္

သူငယ္ခ်င္းတို႔ေရ႕ ဒီတခါ ေျပာျပခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းအရာကေတာ့ ေနာင္ ျဖစ္လာဖြယ္ ႐ွိတဲ့ ဘူမိေဗဒ ဘာသာရပ္သစ္ တစ္ခုအေၾကာင္း ပါဘဲ။ သိပ္ၿပီး ေ၀းေသးတယ္လို႔ေတာ့ မထင္လိုက္နဲ႔ဦး၊ အီလက္ထ႐ြန္းနစ္ ေခတ္မွာ အရာအားလံုး ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ျဖစ္ေပၚ ေျပာင္းလဲ ေနတယ္ မဟုတ္လား။ မင္းတို႔ တေတြလဲ သိသင့္တယ္ ထင္လို႔ မွ်ေ၀လုိက္ ရပါတယ္။

လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္ ေမလက လႊတ္တင္ထားခဲ့ၿပီး ဟိုးေ၀းလံလွတဲ့ အာကာသထဲက ၿဂိဳလ္သိမ္ ၿဂိဳလ္မႊား တစ္ခုကို ေလ့လာေနခဲ့တဲ့ ေမာင္းသူမဲ့ ၿဂိဳလ္တုငယ္ တစ္လုံးဟာ ခုေတာ့ ကမာၻ႔ေျမျပင္ကို ေအာင္ျမင္စြာ ျပန္ဆင္းသက္ႏိုင္ခဲ့ၿပီ။ အာကာသသိပၸံ ဘာသာရပ္ရဲ႕ မွတ္တိုင္သစ္ တစ္ခုကို ေအာင္ျမင္စြာ စိုက္ထူႏိုင္ခဲ့တဲ့ ဒီစီမံကိန္းဟာ အခက္အခဲေတြ အမ်ားႀကီးထဲက ဆန္းသစ္လွတဲ့ နည္းပညာရပ္ေတြနဲ႔ ျပည့္နက္ေနတယ္။ စီမံကိန္းရဲ႕ ပင္မရည္ရြယ္ခ်က္ က အီတိုကာ၀ါ (Itokawa) လို႔ အမည္ေပးထားတဲ့ ၿဂိဳလ္သိမ္ ေပၚက ေက်ာက္စေက်ာက္နေတြကို နမူနာ ေကာက္ယူၿပီး ေနစႀကၤာ၀ဠာႀကီး ျဖစ္ေပၚလာပံုကို ေလ့လာဖို႔ တဲ့။
မင္းတို႔လဲ အသိဘဲ ငါတို႔ ဘူမိေဗဒ ေက်ာင္းသား ဘ၀တုန္းက ကြင္းဆင္းဖို႔ အတြက္ ျပင္ဆင္ရတာ၊ ကြင္းဆင္းရတာ၊ အျပန္စာတမ္းတင္ရတာ နဲ႔ ငါတို႔တေတြ ဘယ္ေလာက္ အလုပ္မ်ားခဲ့ၾကလဲ။ အခုငါေျပာျပမယ့္ စီမံကိန္း ဟာက နည္းပညာဆန္းသစ္ ျခင္းေတြနဲ႔ ျပည့္နက္ေနတဲ့ ေနာင္တစ္ခ်ိန္ ျဖစ္လာမယ့္ ဘူမိေဗဒရဲ႕ ကြင္းဆင္းဘာသာရပ္ တစ္ခုလားပဲ။ ေအာက္မွာပါတဲ့ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ အခ်က္အလက္ေတြ ဖတ္ၾကည့္ လိုက္ရင္ မင္းသေဘာေပါက္ သြားမွာပါ။

Read more »

(Yati Magazine, Volume 7, No.72, Mar 2010 မွ ကူးယူေဖၚျပပါသည္။)
သိန္းပိုင္ (M.Engg.Geol.)

ရွန္ဟာလာ (Shambhala)

ဂမၻီရေတာင္တန္းမ်ားမွ ေက်ာက္မ်က္မ်ားကို စုေဆာင္းရရွိႏိုင္ဖို႔ ဟိမ၀ႏၱာေတာင္တန္းမ်ားသည္ “ရွန္ဟာလာ” (Shambhala) ၏ တံခါးေပါက္သို႔ ၀င္ေရာက္ရန္အတြက္ ေသာ့တစ္ေခ်ာင္းအျဖစ္ ယူဆခံရပါသည္။“ရွန္ဟာလာ” သည္ ထြန္းလင္းေတာက္ပေနေသာ ဂမၻီရၿမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ၿပီး ယင္းၿမိဳ႕ေတာ္တြင္ ထာ၀ရႏုပ်ိဳျခင္းႏွင့္ ၿပီးျပည့္စံုျခင္း ရရွိေစပါသည္။ “ရွန္ဟာလာ” သည္ မူလအစက တိဗက္တို႔၏ ရုိးရာဓေလ့ ျဖစ္ေသာ္လည္း အျခားယဥ္ေက်းမႈမ်ားက လက္ခံထားေသာ အယူအဆ ျဖစ္ပါသည္။ ကယ္လီဖိုးနီးယားရွိ “ေမာင့္ရွာစတာ” ေတာင္သည္ “ရွန္ဟာလာ” သို႔ ၀င္ေရာက္သည့္ ၀င္ေပါက္ တံခါးတစ္ခ်ပ္ျဖစ္ၿပီး ယင္းေတာင္ေပၚသို႔ တက္ေရာက္ခဲ႔ပါသည္။ အကယ္၍ မိမိသည္ ေတာင္ထိပ္သို႔ မေရာက္ရွိခဲ႔ပါက ထိုကဲ႔သို႔ျပဳလုပ္ျခင္းကို ယင္းေတာင္မွ သင့္အား တားဆီးျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ေတာင္ေပၚသို႔ တက္သည့္အခါ မ်က္စိျဖင့္ မျမင္ရဘဲ အလြန္ႀကီးမားေသာ လက္ႀကီျဖင့္ မိမိကို တြန္းတင္ေပးသကဲ႔သို႔ အႀကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ခံစားခဲ႔ရပါသည္။

Read more »

ညီညီစိုး (ေရနံဘူမိေဗဒပညာရွင္)

The Mississippi Canyon Block 252 project, Gulf of Mexico, Water depth 5000ft America

America ရဲ႕ ကမ္းလြန္ ပင္လယ္ျပင္ Gulf of Mexico မွာ ဧျပီလ လ၂၀ရက္ေန႕က BP (British Petroleum)ရဲ႕ ေရနံတူးစင္ေပါက္ကြဲမီးေလာင္ျပီး ပင္လယ္ထဲကို နစ္ျမဳပ္ သြားရပါတယ္၊ ဒီ အျဖစ္အပ်က္ဟာ America ရဲ႕ ကမ္းလြန္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၃၀ အတြင္း ျဖစ္ပ်က္ခဲ႕တဲ႕ အဆိုး၀ါးဆုံး ေရနံတူးစင္ေပါက္ကြဲမွဳ ျဖစ္ပါတယ္၊ ေပါက္ကြဲမွဳ႕ျဖစ္အျပီး ပင္လယ္ၾကမ္းျပင္က ေရနံေတြ ဆက္တိုက္ယိုစိမ္႕ထြက္လာေနတာ ရက္သတၱပတ္ (၆)ပတ္ေက်ာ္လို႕ (၇)ပတ္ထဲေရာက္ေနပါျပီ တေန႕ကို ေရနံစည္ ၂၀၀၀ ကေန ၅၀၀၀ အၾကား စီးထြက္လာေနတယ္လို႕ သတင္းမ်ားကဆိုပါတယ္။ ထြက္လာေနတဲ႕ မ်ားျပားလွတဲ႕ ဒီေရနံ ေတြဟာ America ရဲ႕ ကမ္းလြန္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို ဆိုး၀ါးလွစြာ ထိခိုက္ေနပါျပီ။
ဒီအျဖစ္အပ်က္မွာ BP နဲ႕ သူ႕ရဲ႕sub-contractor ေတြၾကား ဘယ္သူ႕မွာ တာ၀န္ရွိတယ္ဆိုတာ ကို အျငင္းအခုန္ျဖစ္ျပီး တေယာက္ကို တေယာက္ အျပစ္တင္ေနၾကပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ ေရနံတူးေဖာ္ျခင္းဟာ ေၾကးႀကီး ေလာင္းကစား နည္း တမ်ဳိး ပါဘဲ။ ယခု shallow water မွာ တူးတဲ႕ တြင္းေတြေတာင္ ကုန္က်စရိတ္ က တနာရီကို ေဒၚလာ ၂၅၀၀၀ ခန္႕ ( 2006-2007 ေစ်း) ရွိပါတယ္ တရက္ကို (၆)သိန္းဆိုေတာ႕ က်ေနာ္တို႕နိုင္ငံမွွာ ကမ္းလြန္ တြင္း ၁ တြင္းကို ပ်မ္းမ်ွ ေဒၚလာ ၂၀သန္း ခန္႕ ကုန္ပါတယ္ ေရနက္ပိုင္းနဲ႕ technical အရ ခက္ခဲတဲ႕ ေနရာေတြ (ဥပမာ ရခိုင္ကမ္းလြန္) ဆို ကုန္က်စရိတ္ က ၂ ဆခန္႕ျဖစ္သြား နိုင္ပါတယ္ ေအာင္ျမင္ပါက အက်ိဳးခံစားရမွာျဖစ္သလို ယခုလို ဆုံးရွဳံးပါကလည္း ေရထဲ ခဲ ပစ္ခ် လိုက္တာကမွ အသံၾကားရပါလိမ္႕မယ္ ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ိဳးဆက္ကေတာ့ ျမင္တဲ့ အတိုင္းပါဘဲ။ ဆုံးရွဴံးမွဳအတိုင္းတာ ဘယ္ေရြ႕ ဘယ္ေလာက္ အထိေရာက္မယ္ မခန္႕မွန္းနိုင္ ေအာင္ပါဘဲ။

Read more »