MYANMAR GEOLOGY FRIENDS

ဘူမိေဗဒ ေဟာေျပာပြဲမ်ား ဆက္တိုက္

Editor — Sat, 04 Sep 2010 14:39:05 +0000

ယေန႕ (၄၊ စက္တင္ဘာ၊ ၂၀၁၀) တြင္ ဘူမိသိပၸံအသင္း တည္ရွိရာ သမိုင္းေက်ာင္း၀န္းတြင္းရွိ MES Building ၏ Function Hall တြင္ ဦးစိုးျမင့္ (ညႊန္ခ်ဳပ္/ၿငိမ္း၊ စြမ္းအင္စီမံကိန္း) စကၤာပူေရာက္ ေဒါက္တာ၀င္းႏိုင္ တို႕၏ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ေဟာေျပာပြဲမ်ားကို Energy 2035 and Beyond ႏွင့္ Seismotectonics of Myanmar and Geotechnical Foundation in Yangon ေခါင္းစဥ္မ်ားျဖင့္ က်င္းပေၾကာင္းသိရွိရပါသည္။ အသင္း၏ ပညာေပး ေဟာေျပာပြဲမ်ားကို ဆက္တိုက္ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိရာ လာမည့္ စက္တင္ဘာ ၁၁ ရက္တြင္လည္း ယင္းေနရာ၌ပင္ Society of Economic Geologists မွ Douglas Kirwin ႏွင့္ Ivanhoe Myanmar မွ Andrew Mitchell တို႕က ၾသစေတးလ်ႏွင့္ ေတာင္အာဖရိက ေရႊတြင္းမ်ား၊ ျမန္မာ မံုရြာေၾကးနီႏွင့္ ရမည္းသင္း မိုးထိ ေရႊသိုက္မ်ားအေၾကာင္း ေဟာေျပာၾကမည္ဟု သိရသျဖင့္ ေလ့လာသူ ျမန္မာ geologists အေပါင္း ၀မ္းေျမာက္ဖြယ္သတင္းအျဖစ္ မွ်ေ၀လိုက္ရေပသည္။

Scridb filter

သတင္းစာထဲက သူငယ္ခ်င္းေပ်ာက္ ေၾကာ္ျငာ

admin — Wed, 25 Aug 2010 05:13:48 +0000

၂၄ ရက္၊ ၾသဂုတ္လ၊ ၂၀၁၀။ ျမန္မာ့အလင္း။

၂၄ ရက္၊ ၾသဂုတ္လ၊ ၂၀၁၀ ထုတ္ ျမန္မာ့အလင္း ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ ေဖၚျပထားတဲ႔ ေၾကာ္ျငာျဖစ္ပါတယ္။ အေ၀းေရာက္ၿပီး အဆက္အသြယ္ ျပတ္ေတာက္ေနတဲ႔ သူငယ္ခ်င္းမ်ား အတြက္ ေတြ႔ဆံုလိုတဲ႔ သူငယ္ခ်င္းမ်ားက တခုတ္တရနဲ႔ သတင္းစာမွာ ေၾကာ္ျငာထည့္လိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္အတြင္းနဲ႔ အျခားအေ၀းတစ္ေနရာကို ေရာက္ရွိေနတဲ႔ သူငယ္ခ်င္းမ်ား အတြက္ တဆင့္စကား တဆင့္နားနဲ႔ ျပန္လည္ဆက္သြယ္ ေတြ႔ဆံုႏိုင္ၾကပါေစရန္ ရည္ရြယ္ၿပီး geolfriends မွ ေဖၚျပလိုက္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

Scridb filter

ျမန္မာျပည္အတြင္း တာတမံမ်ားေနရာတြင္ ေျမလႊာေအာက္စမ္းသပ္ရာ၌ ေတြ႔ရွိရေသာ အခက္အခဲမ်ား (အပိုင္း-၂ )(နိဂံုး)

admin — Sat, 21 Aug 2010 06:02:28 +0000

(ဒုတိယအႀကိမ္ ျမန္မာႏိုင္ငံ သုေတသနေဆြးေႏြးပြဲတြင္ ၁၉၇၆ခု မတ္လ (၂၀)ရက္ေန႔၌ ဖတ္ၾကားခဲ႔ေသာ စာတမ္းျဖစ္ၿပီး၊ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏိုင္ငံ သိပၸံႏွင့္ စက္မႈပညာဂ်ာနယ္ (၁၉၆၈) ၁။ ၁၄၃-၁၅၂။ မွ ကူးယူေဖၚျပပါသည္။)
ဦးစန္းလြင္ (ဓာတ္သတၱဳထုတ္လုပ္ေရး ေကာ္ပိုေရးရွင္း)

အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္မ်ားတြင္ ေတြ႔ရေသာ အခက္အခဲမ်ား

အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္ဆိုရာ၀ယ္ အနည္က်ေက်ာက္ႏွင့္ မီးသင့္ေက်ာက္မ်ားမွ အသြင္ေျပာင္းလာေသာ ေက်ာက္မ်ား အားလံုးကို ဆိုလိုသည္။ ၄င္းေက်ာက္မ်ားတြင္ ႏိုက္(စ္) (gneiss)၊ သွ်စ္ (schist)၊ သလင္းေက်ာက္ (quartzite)၊ သင္ပံုးေက်ာက္ (slate)၊ ဖီးလိုက္ (phyllite) ႏွင့္ စက်င္ေက်ာက္ (marble) စသည္မ်ား ပါ၀င္ေလသည္။ အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္မ်ားသည္ တမံႀကီးမ်ား ေဆာက္လုပ္ရန္အတြက္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ သင့္ေလ်ာ္ေပသည္။ အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္ အမ်ိဳးအမည္မ်ားသည္ႏွင့္ အမွ် တမံ အမ်ိဳးအစားလိုက္၍ ေဆာက္လုပ္ႏိုင္စြမ္း ရွိမရွိ စသည္မွာလည္း ကြဲျပားေလသည္။ ေက်ာက္တြင္ ပါေသာ ခ်ပ္လ်ားၿပိဳင္ (foliations) မ်ားသည္ ေက်ာက္၏ စြမ္းအင္ကို ေပ်ာ့ေစ၍ ၄င္းတို႔ တေလွ်ာက္လိုက္၍ ေက်မြတတ္ေစသည္။ အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္ အခ်ိဳ႕သည္ တြန္႔ေခါက္ျခင္း ဒဏ္အႀကီးအက်ယ္ ခံရ၍ အက္ေၾကာင္းၿပိဳင္မ်ား၊ ျပတ္ေရြ႕မ်ား၊ ေပါမ်ားလြန္း၍ တမံေဆာက္ရန္ မသင့္သည္ကို ေတြ႔ရေလသည္။ သလင္းေက်ာက္ႏွင့္ ႏိုက္(စ္)မ်ားတြင္ အက္ေၾကာင္းၿပိဳင္မ်ားတေလွ်ာက္ ေရ၀င္မ်ားတတ္၍ ၄င္းတို႔ကို ပိတ္ဆို႔ႏိုင္ပါက အလြန္ေလးေသာ ၀န္ကို ခံႏိုင္ရန္ရွိေၾကာင္း ေတြ႔ရ၏။ သွ်စ္၊ ဖီးလိုက္ႏွင့္ သင္ပံုးေက်ာက္မ်ားမွာ ေက်မြျခင္း နည္းပါက တမံေဆာက္ရန္ သင့္ေတာ္ေသာ္လည္း မိုးမ်ားေသာ အပူပိုင္း ေဒသျဖင္ေသာ ျမန္မာျပည္တြင္ အမ်ားအားျဖင့္ ေက်ာက္ေခ်မြခံရမႈ ႏႈန္းမ်ားကာ ၄င္းတို႔အေပၚတြင္ အမ်ားအားျဖင့္ အေပၚယံ ေျမထုႀကီးမားေၾကာင္း ေတြ႔ရတတ္သည္။ စက်င္ေက်ာက္သည္ အျခား ထံုးေက်ာက္မ်ားကဲ႔သို႔ တမံေဆာက္ရန္ ေကာင္းေသာ အခ်က္ႏွင့္ မေကာင္းေသာ အခ်က္မ်ား ရွိပါသည္။

အထက္ေဖာ္ျပပါ အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္မ်ားကို မႏၱေလးခရိုင္ ဆည္ေတာ္ႀကီး တမံႏွင့္ ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕၊ နတ္ေတာင္တမံ ေနရာမ်ားတြင္ ေတြ႔ရွိ စမ္းသပ္ခဲ႔ပါသည္။ ဆည္ေတာ္ႀကီး တမံ လက်္ာဖက္ပိုင္းတြင္ မိုးကုတ္ႏိုက္(စ္)မ်ား ေတြ႔ရွိရသည္။ ၄င္းေက်ာက္သည္ အေစ့ႀကီးသျဖင့္ ေက်မြလြယ္ေလသည္။ အေပၚယံတြင္ အက္ၿပိဳင္မ်ား ေပါမ်ားေသာ္လည္း တြင္းနက္၍ သြားလွ်င္ ေက်ာက္သည္ ပို၍ လတ္ဆတ္လာကာ အက္ၿပိဳင္နည္းသြားသည္ကို ေတြ႕ရ၏။ သလင္းေက်ာက္ႏွင့္ ပတ္မက္တိုက္ (pegmatite) ေက်ာက္ေၾကာမ်ားကို ၄င္းေက်ာက္တြင္ တိုး၀င္လ်က္ ေတြ႕ရ၏။ လြန္တူးရာတြင္ မာေၾကာ၍ အက္ေၾကာင္းၿပိဳင္မ်ားရာတြင္ ေရျပန္မလာဘဲ စိမ့္တာႏႈန္းမ်ားသည္ကို ေတြ႕ရ၏။ ေျမျပန္႔ပိုင္း ျပတ္ေရြ႕ဇံု အတြင္းတြင္ ေက်ာက္မွာ ေက်မြေနသည္ကို ေတြ႕ရေသာ္လည္း ေက်ာက္တြင္ပါေသာ ဖယ္စပါ (feldspar) မ်ားသည္ ေကအိုလင္း ရြံ႕ေစး (kaolin) အျဖစ္ ေျပာင္းလဲ ေနသျဖင့္ အက္ၿပိဳင္မ်ား ေစ့ကာ စိမ့္တာႏႈန္း နည္းသည္ကို ေတြ႕ရ၏။
ဖီးလိုက္ ေက်ာက္မ်ားကို ၄င္းတမံ လက္၀ဲဖက္တြင္ ေက်မြလ်က္ ေတြ႕ရေလသည္။ ဖီးလိုက္ေက်ာက္တြင္ သလင္းေက်ာက္ႏွင့္ သင္ပံုးဆန္ေသာ ေက်ာက္လႊာငယ္မ်ား ေတြ႕ရေလသည္။ အလြန္ေက်မြေသာ ဖီးလိုက္ေက်ာက္မ်ားတြင္ လြန္ဆံအူတိုင္ ရႏႈန္းသည္ အလြန္နည္းေလသည္။ လြန္လွည့္သည္ႏွင့္ ေက်ာက္မ်ားသည္ အစိတ္စိတ္ ေက်ကြဲကုန္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ အမ်ားအားျဖင့္ တြင္းအမွတ္ BH 5 တြင္ လြန္စာမႈန္႕မ်ားကို ၾကည့္၍ ေက်ာက္မ်ိဳးခြဲ ၾကည့္ရေလသည္။ ဖီးလိုက္သည္ ေက်မြ၍ ေျပာင္းလဲေသာအခါ ရြံ႕ေစးဆန္လာသျဖင့္ စိမ့္တာႏႈန္း နည္းေလသည္။ သို႔ေသာ္ ၄င္းတို႔တြင္ ေလွ်ာေဒါင့္ ေျမွာက္ကိန္းသည္ နည္းတတ္ေလသည္။ ဤကဲ႔သို႔ေသာ ေက်ာက္အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ စိမ့္တာႏႈန္းကို (၁၀)ေပ တခါ စသည္ျဖင့္ တူး၍ စမ္းသြားျခင္းျဖင့္ တြင္းၿပိဳျခင္း၊ လြန္ၾကပ္ျခင္း စသည္မ်ား ေက်ာ္လႊား သြားႏိုင္ခဲ႔သည္။
ေက်မြေသာ ဖီးလိုက္ေက်ာက္ႏွင့္ သလင္းေက်ာက္ စသည္မ်ား အလႊာျခင္း ထပ္၍ ေတြ႔ေသာ ေနရာတြင္ လြန္ဆံအူတိုင္အျဖစ္ သလင္းေက်ာက္မ်ားသာ ရရွိတတ္ေလသည္။ (ဥပမာ- ဆည္ေတာ္ႀကီး အမွတ္ ၁၃-၁၄)။ ဤကဲ႔သို႔ေသာ ေနရာတြင္ လြန္စာမႈန္႔မ်ားႏွင့္ လြန္တူးႏႈန္းမ်ားကို ဂရုစိုက္၍ ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ေပ်ာက္သြားေသာ လြန္ဆံအူတိုင္၏ ေက်ာက္အမ်ိဳးႏွင့္ အေျခအေနကို ေလ့လာႏိုင္ေပသည္။ ဖီးလိုက္ေက်ာက္မ်ားသည္ ေက်မြျခင္းနည္းပါက လြန္ဆံအူတိုင္ ရႏိုင္ပါသည္။ စိမ့္တာႏႈန္းစမ္းရာတြင္ ေက်ာက္တြင္ ပါေသာ အက္ၿပိဳင္မ်ားႏွင့္ ဖီးလိုက္ႏွင့္ သလင္းေက်ာက္လႊာ ႏွစ္ခု အၾကားမွ အက္ေၾကာင္းအတိုင္း ေရစိမ့္၀င္တတ္သည္ကို ေတြ႕ရပါသည္။ တြင္းနက္သြားသည္ႏွင့္အမွ် ၀င္ေသာေရ၏ ႏႈန္းသည္ ေလ်ာ့ဆင္းသြားသည္ကို ေတြ႕ရ၏။
ေမာ္လၿမိဳင္ၿမိဳ႕ နတ္ေတာင္ တမံတြင္ သလင္းေက်ာက္မ်ား၌ သင္ပံုးေက်ာက္ထက္ အက္ၿပိဳင္မ်ားသည္ကို ေတြ႕ရ၏။ ထို႔ေၾကာင့္ စိမ့္တာႏႈန္းသည္လည္း ကြဲျပားသည္ကို ေတြ႕ရ၏။ ေက်ာက္မ်ားတြင္ အက္ၿပိဳင္မ်ား၍ တခုႏွင့္တခု နီးကပ္ျခင္း၊ ေက်ာက္လႊာမ်ား၏ ထုငယ္၍ မတူေသာ ေက်ာက္လႊာမ်ား ထပ္ကာေနျခင္း၊ ေက်ာက္၏ အငိုက္ (dip) ဒီဂရီမ်ားျခင္းေၾကာင့္ လြန္တူးရာတြင္ လြန္ၾကပ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္တတ္ပါသည္။ အထူးသျဖင့္ လြန္ေရျပန္ မလာ၍ လြန္စာမႈန္႔မ်ား ပိတ္၍ ၾကပ္ျခင္းႏွင့္ အငိုက္ေဒါင့္ ဒီဂရီႀကီးေသာ ေက်ာက္လႊာမွ ေက်ာက္စမ်ား ျပဳတ္ကာ ရွာထိုး၀င္လာျခင္းတို႔ေၾကာင့္ လြန္မ်ား ၾကပ္တတ္ေလသည္။ တခါတရံ ေက်ာက္မ်ား အေျခအေနေကာင္းေသာ္လည္း လြန္တန္အေကာက္ကို သံုးမိသျဖင့္ လြန္တူးရာတြင္ လြန္တန္ခါ၍ တြင္းနံရံမွ ေက်ာက္မ်ား ျပဳတ္ကာ ရွာထိုး၀င္တတ္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ လြန္တန္မ်ားကို လြန္စက္ေရႊ႕ရာ၌ ကုတ္အျဖစ္ မသံုးမိရန္ တားျမစ္ထားသင့္ေပသည္။
စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္ရာတြင္ ေက်ာက္စြန္းမ်ား ရွာထိုးမ်ား ထြက္ေသာေၾကာင့္ ပက္ကာခ်၍ မရျခင္း၊ ေဘာလံုးပက္ကာမ်ား ကြဲျခင္း စသည့္ ေႏွာင့္ေႏွးမႈမ်ား ေတြ႔ရတတ္သည္။ ထိုသို႔ေသာ အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ ေတာက္ေလွ်ာက္ လိုအပ္သည့္ အနက္ထိ တူးၿပီးမွ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းျခင္းထက္ အပိုင္းပိုင္းတူးၿပီးမွ စမ္းသပ္ျခင္းသည္ ပို၍ ခရီးေရာက္ေၾကာင္း ေတြ႔ရသည္။ ဤကဲ႔သို႔ ေက်ာက္အေျခတြင္ ေရာ္ဘာတံုး ပက္ကာမ်ားသည္ ေဘာ့လံုးပက္ကာထက္ အၾကမ္းခံ၍ အသံုးျပဳသင့္သည္။ အက္ၿပိဳင္မ်ားေသာ ေက်ာက္တြင္ ရံဖန္ရံခါ စိမ့္တာႏႈန္းစမ္းရာ၌ ေကစင္ပိုက္အတြင္းမွ ေရျပန္အန္ထြက္သည္ကို ေတြ႔ရတတ္၏။ ထိုအခါမ်ိဳးတြင္ ေရာ္ဘာပက္ကာ၏ အရွည္ကို တိုးေပးျခင္းျဖင့္ ျပဳျပင္ကာကြယ္ ႏိုင္ေလသည္။ ထိုအခ်ိန္မွ မလံုေလာက္ေသးလွ်င္ ၄င္းပက္ကာ ၾကပ္ရာေနရာသည္ အက္ၿပိဳင္မ်ား အလြန္မ်ားၿပီး တခုႏွင့္ တခု ျဖတ္၍ ျဖစ္ေပၚျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ ျဖစ္တတ္ရာ ပက္ကာၾကပ္ေသာ အပိုင္းေနရာကို ယခင္ စမ္းၿပီးေသာ အထက္ပိုင္း (သို႔မဟုတ္) ေအာက္ပိုင္းသို႔ ျမွင့္၍၄င္း၊ နိမ့္၍၄င္း ေနရာေျပာင္းၿပီး စမ္းလွ်င္ ေအာင္ျမင္သည္ကို ေတြ႕ရပါသည္။
အခ်ဳပ္အားျဖင့္ဆိုေသာ္ အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္သည္ အလြန္ တြန္႔ေခါက္ ေက်မြျခင္း၊ အက္ၿပိဳင္မ်ား၊ ျပတ္ေရြ႕မ်ားအလိုက္ ျပဳန္းတီးမႈမ်ားျခင္း မရွိပါက ေလးလံေသာ တမံ၏ ၀န္ကို ခံႏိုင္ရည္ရွိေသာ ေက်ာက္မ်ား ျဖစ္ေလသည္။ စိမ့္တာႏႈန္းသည္ ၄င္းေက်ာက္မ်ားရွိ အက္ၿပိဳင္မ်ား အေပၚ မူတည္၍ နည္းျခင္း၊ မ်ားျခင္းမ်ား ျဖစ္ရာ ဘိလပ္ေျမ စသည္ျဖင့္ မႈတ္သြင္းဖာေထးျခင္းျဖင့္ ျပဳျပင္လြယ္ေသာ ေက်ာက္မ်ားျဖစ္ေလသည္။

အနည္က်ေက်ာက္မ်ားတြင္ ေတြ႔ရေသာ အခက္အခဲမ်ား

အနည္က်ေက်ာက္မ်ားကို အၾကမ္းအားျဖင့္ သဲေက်ာက္ႏွင့္ ေယွလေက်ာက္မ်ားဟူ၍ ၂စုခြဲ၍ ေလ့လာရပါမည္။ ျမန္မာျပည္ အလယ္ပိုင္းတြင္ ေဆာက္လုပ္ခဲ႔ေသာ တမံမ်ားႏွင့္ ေဆာက္လုပ္ဆဲႏွင့္ ေဆာက္ရန္ စမ္းသပ္ဆဲ တမံမ်ားေနရာတြင္ အနည္က်ေက်ာက္မ်ားကိုသာ အမ်ားအားျဖင့္ ေတြ႔ႀကံဳရေပသည္။ သဲေက်ာက္ သို႔မဟုတ္ ေယွလေက်ာက္မ်ားဟု တမ်ိဳးတည္း သက္သက္ မေတြ႔ရဘဲ အမ်ားအားျဖင့္ ၄င္းတို႔ ၂မ်ိဳးေရာ၍သာ ေတြ႔ရတတ္ေလသည္။
သဲေက်ာက္ကို အင္ဂ်င္နီယာ လုပ္ငန္းမ်ား၌ ၄င္းတို႔တြင္ပါေသာ အေစ့အႀကီးအငယ္လိုက္၍ သဲေက်ာက္ၾကမ္း၊ သဲေက်ာက္ႏု စသည္ျဖင့္၄င္း၊ အေစ့မ်ားကို စြဲကပ္ထားသည့္ အဂၤေတ အမ်ိဳးအစား (cementing materials) လုိက္၍ ထံုးပါေသာ သဲေက်ာက္၊ သံပါေသာ သဲေက်ာက္၊ ႏုံးပါေသာ သဲေက်ာက္ဟူ၍၄င္း ေခၚတတ္၏။ သဲေက်ာက္တြင္ ပါေသာ တြင္းထြက္ အမ်ိဳးကို လိုက္၍လည္း သလင္းမ်ားလွ်င္ သလင္း သဲေက်ာက္၊ ဖယ္လစပါမ်ားလွ်င္ အားကိုး(စ္) (arkose)၊ ဖဲရုိ မဂၢနီးမ်ားလွ်င္ ဂေရး၀က္ကီ (greywacke)၊ လေၾကးမ်ားလွ်င္ လေၾကးပါေသာ သဲေက်ာက္ စသည္ျဖင့္ ေခၚတတ္ေပသည္။
သဲေက်ာက္သည္ အမ်ိဳးအမည္ မ်ားသည္ႏွင့္အမွ် ၄င္းတို႔၏ ရုပ္ဂုဏ္သတၱိသည္လည္း ကြဲျပားျခားနားေလသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ သဲေက်ာက္သည္ ေရစသည္တို႔ျဖင့္ ထိ၍ ခ်က္ျခင္း ေျပာင္းလြဲေက်မြျခင္း မရွိျခင္း၊ ေရွာေဒါင့္ေျမာက္ကိန္း ႀကီးျခင္း၊ ညီညာေသာ ၀န္ခံႏိုင္ရည္ ရွိျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ ကြန္ကရစ္တမံမ်ားပင္ ေဆာက္ႏိုင္၏။ သဲေက်ာက္၏ ညံ့ကြက္မွာ ေယွလေက်ာက္မ်ားျဖင့္ ေရာ၍ လႊာျခင္းထပ္ ေတြ႔ျခင္း၊ အက္ေၾကာင္းမ်ားရွိျခင္း၊ တြန္႔ေခါက္ျဖစ္ေပၚေနျခင္း၊ ေက်ာက္လႊာ၏ အငိုက္ ဒီဂရီနည္းျခင္း စသည္မ်ားသည္ တမံတည္ရာတြင္ အခက္အခဲမ်ား ျဖစ္ေလသည္။
လြန္တူးစမ္းသပ္ရာတြင္ သဲေက်ာက္မ်ားတြင္ အခက္အခဲ မရွိလွေပ။ ေက်ာက္၏မာႏႈန္းကို လိုက္၍ စိန္လြန္တူးသြား၊ တန္စတင္ကာ တိုက္လြန္သြားမ်ား ေျပာင္းလဲတတ္၍ တူးႏိုင္သည္။ သဲေက်ာက္ပြမ်ားတြင္ လြန္ဆံအူတိုင္ ေပ်ာက္တတ္၏။ အထူးသျဖင့္ လြန္တူးရာတြင္ ေရေပးမ်ားျခင္း၊ လြန္တန္ခါျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ လြန္ဆံအူတိုင္ ေပ်ာက္တတ္၍ သဲေက်ာက္ႏွင့္ ေယွလေက်ာက္လႊာေသးမ်ား ထပ္ေနလွ်င္လည္း ေပ်ာက္တတ္ေလသည္။ ပဲခူး ေက်ာက္စဥ္မွ သဲေက်ာက္မာမ်ားတြင္ တြင္းအနက္လိုသမွ် တူးၿပီးမွ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္၍ ျဖစ္ႏိုင္ေသာ္လည္း ဧရာ၀တီ ေက်ာက္စဥ္စုမွ သဲၾကမ္းပြ ေက်ာက္မ်ားတြင္ လြန္တူးရာ၍ လြန္ေရျပန္ တိုက္စားေသာေၾကာင့္ တြင္းအရြယ္ႀကီးထြားျခင္း၊ တြင္းၿပိဳျခင္းမ်ား စေသာ အခက္အခဲမ်ား ေတြ႔ရတတ္သည္။ ထိုသို႔ေသာ အေျခအေနတြင္ တြင္းကို ေပတိုတူးကာ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္း၍ ထို႔ေနာက္ဆက္လက္တူးကာ တခါျပန္လည္ စမ္းသပ္ျခင္းမ်ား ျပဳႏိုင္ပါသည္။ ျမင္းၿခံခရိုင္ ေျပာင္းျပာတမံ ေနရာတြင္ ထိုကဲ႔သို႔ စမ္းရာတြင္ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းၿပီးစတြင္း၏ နံရံမ်ားသည္ ေရႏူး၍ ၿပိဳက်သျဖင့္ ပက္ကာၾကပ္၍ မရသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ ထိုအခါ ေကစင္ပိုက္ကို တြင္းအေခ်ထိ အၾကပ္ရုိက္ခ်ျခင္း၊ ထိုသို႔ ရုိက္မရပါက ေကစင္ ရႈး (casingshoe) တပ္၍ လြန္ခ်ကာ ေအာက္ေခ်ႏွင့္ တေပခန္႔နီးမွ အၾကပ္ရုိက္ခ်ၿပီးလွ်င္ ေနာက္ တျပန္အတြက္ လြန္တူးကာ ၄င္းအပိုင္းအတြက္ စိမ့္တာႏႈန္းစမ္းရန္ ပက္ကာကို မသံုးဘဲ ေရကို ေကစင္အတြင္း တိုက္ရိုက္ဖိအားႏွင့္ သြင္း၍ စမ္းရာ ေအာင္ျမင္သည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ သို႔ေသာ္ ဤနည္းသည္ အထူးဂရုျပဳ၍ လုပ္ရပါသည္။ ေကစင္ပိုက္သည္ မၾကပ္ပါက စိမ့္တာႏႈန္းမ်ားတတ္ေလသည္။ အနည္က် ေက်ာက္မ်ားသည္ ေက်ာက္အမ်ိဳးလိုက္၍ စိမ့္တာႏႈန္း နည္းတတ္ေသာ္လည္း ေက်ာက္လႊာမ်ားႏွင့္ အက္ေၾကာင္းၿပိဳင္မ်ား အၾကားမွ ေရစိမ့္ထြက္တတ္သည္ကို ေတြ႔ရွိရပါသည္။
ေယွလေက်ာက္တြင္ အေစ့ႏုအနည္က် ေက်ာက္အားလံုး ပါ၀င္ေလသည္။ အနည္က် ေက်ာက္မ်ား၏ အေစ့အရြယ္လိုက္၍ ေယွလကို ရြံ႕ေက်ာက္၊ သဲမႈံေက်ာက္ (siltstone)၊ သဲကဲမႈံေက်ာက္ (sandy siltstone) စသည္ျဖင့္လည္း ခြဲျခား ေခၚေ၀ၚ၏။ ေယွလ၏ အင္ဂ်င္နီယာ ဂုဏ္သတၱိမ်ားသည္ ၄င္း၏ အစိုင္အခဲသို႔ ေျပာင္းျခင္း (solidification) ဒီဂရီေပၚ မူတည္၍ ကြဲျပားေလသည္။ လြန္တူးရာတြင္ လြယ္ကူေသာ္လည္း လြန္တူးသမား မကၽြမ္းက်င္လွ်င္ လြန္ဆံအူတိုင္ ေပ်ာက္သည့္ ႏႈန္းမ်ားတတ္သည္။ ေယွလသည္ စိုတလွ႔ဲ ေခ်ာက္တလွဲ႔ ျဖစ္ခဲ႔ေသာ္ ေက်မြ ပ်က္စီးတတ္သည့္အျပင္ အေရာင္အဆင္း ေျပာင္းျခင္း ျမန္၍ လြန္ဆံအူတိုင္မ်ားကို ခ်က္ခ်င္း မွတ္တမ္းတင္ရေလသည္။
စိမ့္တာႏႈန္း တိုင္းရာတြင္ ေယွလသည္ အလြတ္နည္းသည္။ လြန္တြင္းကို ေပတိုအပိုင္းမ်ား တူး၍ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းၿပီးမွ ဆက္လက္တူးနည္းသ္ည တြင္ၿပိဳျခင္း၊ လြန္တံညွပ္ျခင္း စသည္မ်ား ကင္းႏိုင္သည္။ ေယွလတြင္ လက္တူး ေျမတြင္းမ်ား တူးလွ်င္လည္း စိုတလွ႔ဲ ေခ်ာက္တလွ႔ဲ ဒဏ္ေၾကာင့္ ၿပိဳက်ျခင္းမ်ား မျဖစ္ရန္ တြင္းကို ကာကြယ္ထားရမည္။
သဲေက်ာက္ႏွင့္ ေယွလမ်ား လႊာျခင္းထပ္၍ ျဖစ္ေပၚေနပါက လြန္တူးရာႏွင့္ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းရာတြင္ တမ်ိဳးစီ၏ စိမ့္တာႏႈန္း ရရန္ စမ္းသပ္ျခင္းထက္ ၿခံဳ၍ စမ္းသပ္သည့္ ပံုစံထုတ္ရာ၌ ပို၍ စိတ္ခ်ရေလသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ လႊာထပ္မ်ားေသာ ေက်ာက္စုမ်ားတြင္ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္ရာတြင္ ကုန္ေသာေရမ်ားသည္ ေက်ာက္သားအတြင္းသို႔ ၀င္သြားသည္ထက္ လႊာထပ္ၾကားႏွင့္ အက္ၿပိဳင္မ်ား အလိုက္ ၀င္ျခင္းက မ်ားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ေပသည္။

ေျမႏုတြင္ (Alluvium) ေတြ႔ရေသာ အခက္အခဲမ်ား

ဖူးႀကီးတမံ၊ မဇင္းတမံ စေသာ တမံမ်ား တည္ေဆာက္ရန္ စမ္းစစ္ေသာအခါ ေျမႏု ေက်ာက္နည္ (alluvial deposit) ၏ ထုထည္သည္ ႀကီး၍ ေအာက္ခံေက်ာက္ ထိ တမံအုတ္ျမစ္ခ်ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ ထိုအခါ တမံကို ေျမႏုေပၚတြင္သာ ေျမသားတမံအျဖစ္ တည္ရမည္ျဖစ္ရာ ၄င္းေျမႏုကို အေသးစိတ္ လြန္တူး ေလ့လာရန္ လိုအပ္လာေတာ့သည္။ ေျမႏုေက်ာက္နည္တြင္ ပါေသာ ေျမအမ်ိဳးအစားမ်ားမွာ ေျမေစး၊ သံ၊ သဲမႈံမွ စ၍ ေက်ာက္စရစ္ ေက်ာက္လံုးႀကီးငယ္မ်ား ျဖစ္ၾကေလသည္။ ေျမႏုေက်ာက္နည္ အမ်ိဳးအစားသည္ ဇာတိေက်ာက္ (parent rock) ၏ သဘာ၀ ေပၚတြင္သာမက ေက်ာက္နည္ထုိင္စဥ္ ကာလက စီးဆင္းေနေသာ ေရ၏ အဟံုေပၚတြင္ပါ တည္၍ ေျပာင္းလဲေနသည္။ ျမစ္၏ သမိုင္းစဥ္ တေလွ်ာက္တြင္ ေရစီးျခင္း အဟံု၊ ေရ၏ထုထယ္ ပမာဏသည္ မၾကာခဏ ေျပာင္းလဲ စီးဆင္းခဲ႔ရာ ေျမႏု ေက်ာက္နည္မ်ားသည္ ၄င္းတို႔ အေျခအေနလိုက္၍ အလႊာအထပ္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ဖို႔ခ်ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚလာေလသည္။ ေက်ာက္တံုးႏွင့္ သဲၾကမ္းလႊာမ်ားသည္ ေရထုအားႀကီး၍ အဟံုျပင္းေသာ ကာလအတြင္း ပို႔ခ်၍ သဲႏု သဲမႈံႏွင့္ ေျမေဆြးမ်ားသည္ ေရအားနည္းေသာ အခ်ိန္တြင္ ပို႔ခ်ၾကသည္။ ေရစီးအဟုန္ ျပင္းေသာ ကာလ၌ ေရစီးေၾကာင္းလႊာႀကီး အင္မ်ား (current beddings) ျဖစ္ေပၚ၍ မွန္ကူပံု သဲႏုႏွင့္ သဲၾကမ္းစုမ်ား (lenses of fine and coarse sand) သည္ ပို႔ခ်ပံု မညီညာေသာ ကာလတြင္ ျဖစ္ေပၚေနသည္။ ပို႔ခ်ၿပီး အလႊာမ်ားသည္ မၾကာမၾကာ ျပန္လည္ တိုက္စား၍ အသစ္တဖန္ ျပန္လည္ ပို႔ခ်ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ႔ေလသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ေျမႏု ေက်ာက္နည္မ်ားသည္ စိမ့္တာႏႈန္း မတူညီေသာ အလႊာမ်ား ပါ၀င္၍ အခ်ိဳ႕ေနရာတြင္ ကြက္ၿပီး ညီညာျခင္းမ်ား ေတြ႔ရ၏။ အမ်ိဳးတူေသာ မွန္ကူပံု သဲစုမ်ားတြင္ စိမ့္တာႏႈန္း တူညီသည္ကိုလည္း ေတြ႔ရမည္။ ဇာတိေက်ာက္၏ တြင္းထြက္ အမ်ိဳးအစားသည္ ေျမႏုေက်ာက္နည္တြင္ ပါ၀င္ေနေသာ ေက်ာက္အေစ့ေလး၏ ပံုပန္းသ႑ာန္ကို စိုးမိုးလ်က္ရွိျပန္၏။ အခ်ပ္ပံုသ႑ာန္ရွိေသာ တြင္းထြက္မ်ားသည္ အနည္က်ေသာအခါတြင္ စိမ့္တာႏႈန္းသည္ အလႊာအတိုင္း စီးပါက မ်ား၍ အလႊာျဖတ္ စီးပါက နည္းေပမည္။
လြန္တူး စမ္းသပ္ရာတြင္ အထက္ေဖၚျပၿပီးေသာ ေက်ာက္မ်ားမွာကဲ႔သို႔ စိန္လြန္သြားစသည္ တပ္၍လွည္ပတ္တူးလွ်င္ လြန္အံအူတိုင္ လံုး၀မရႏိုင္ပါ။ ေျမႏုေက်ာက္နည္သည္ လြန္တူးရာတြင္ သံုးေသာ ေရျဖင့္ ေဖ်ာ္ထုတ္သကဲ႔သို႔ ေက်ပ်က္သြားတတ္၏။ ေျမေစးအနည္းငယ္ပါလွ်င္ လႊသြားေဖာ္ထားေသာ တန္စတင္ကာဘိုက္လြန္သြား (သို႔မဟုတ္) လႊသြားေဖၚထားေသာ သံမဏိႁပြန္ တပ္၍ အေလးႏွင့္ ရုိက္ခ်ကာ တူးျခင္းျဖင့္လည္း ရႏိုင္ပါသည္။ ေျမေစးမပါေသာ သဲလႊာမ်ားတြင္ ေျမစာေလွ်ာက် မက်န္ရစ္ရန္ လြန္ဆံဖမ္း ကရိယာ (core catcher) ပါေသာ နမူနာယူႁပြန္မ်ားကို အသံုးျပဳ ရေလသည္။
စိမ့္တာႏႈန္း တိုင္းရန္ အထက္ပါ နည္းအတိုင္း ညီညာေသာ လြန္တြင္းတူးၿပီး ေရမႈတ္သြင္း စမ္းသပ္ရပါသည္။ ေျမႏုေက်ာက္နည္သည္ ေက်ာက္မာမ်ားကဲ႔သို႔ လိုအပ္သည့္ အနက္ထိ တူးၿပီးမွ ေရမႈတ္သြင္း စမ္းသပ္ရန္ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။ လြန္ေရျပန္ေၾကာင့္ တြင္း၏ အခ်င္းသည္ က်ယ္သြားျခင္း၊ သဲမ်ားေသာ အပိုင္းတြင္ ၿပိဳက်ျခင္း၊ ေရထိ ၍ မြေသာ ရႊံ႕ေစးအပိုင္းတြင္ တြင္းအတြင္းသို႔ ရႊံ႕ေျမပြ ၀င္လာျခင္း စေသာ အျဖစ္မ်ိဳးမ်ား ႀကံဳတတ္ရာ ေပတိုတူး၍ တဖက္ပိတ္ ေဘာ့လံုး ပတ္ကာႏွင့္ စမ္းသပ္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ရပါသည္။ တခါတရံ ေကစင္ပိုက္ကို ဒရုိက္ဖင္းရွဴး (driving shoe) တပ္၍ အၾကပ္ရုိက္ကာ စမ္းသပ္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ သဲမ်ား၍ တြင္းၿပိဳၿပီးလ်င္ တေပခန္႔ ညီညာေသာ တြင္းမရႏိုင္လွ်င္ တဖက္ဖြင့္ စမ္းနည္းျဖင့္ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းယူႏိုင္ပါသည္။ ေျမႏုေက်ာက္နည္တြင္ ေရဖိအားသံုး၍ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းရာတြင္ ပဌမ စတုရန္းတလက္မလွ်င္ (၅)ေပါင္ သို႔မဟုတ္ (၁၀)ေပါင္ ဖိအားသံုး၍ သြင္းစဥ္ ေရ၀င္ႏႈန္းမွန္မွန္ႏွင့္ နည္းနည္း၀င္သည္ကို ေတြ႔ရ၍ ၄င္းမွတဆင့္ တက္၍ စတုရန္းတလက္မလွ်င္ ေပါင္ (၂၀)ႏႈန္း ဖိအားသြင္းေသာ အခါ သို႔မဟုတ္ ေပါင္ (၃၀)ႏႈန္း ဖိအားႏွင့္ သြင္းေသာအခါ ေရသည္ မွန္မွန္ ၀င္ရာမွ အဆမ်ားစြာ တိုးတက္ ၀င္သြားျခင္းမ်ိဳး ျဖစ္တတ္ေလသည္။ ထိုသို႔ ျဖစ္ရသည္မွာ ေရသည္ ေျမႏုေက်ာက္နည္၊ ေက်ာက္သားအတြင္းသို႔ ၀င္ရုံမကဘဲ ၄င္းေက်ာက္နည္၏ အလႊာမ်ားကို ပင့္မကာ တိုး၀င္သြားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ေလသည္။ ၄င္းအခ်က္သည္ ေျမႏုေက်ာက္နည္တြင္ ဘိလပ္ေျမ၊ ရႊံ႕ေစး သို႔မဟုတ္ ဓာတုေဗဒနည္းျဖင့္ ဖာေထးပိတ္ဆို႔ျခင္း (cernent clay or chemical grouting) ျပဳလုပ္ရန္အတြက္ လိုအပ္ေသာ ဖိအားႏႈန္းကို သိရပါသည္။
ေအာက္ခံေရျပင္ျမင့္ေသာ ေျမႏုေက်ာက္နည္တြင္ စိမ့္တာႏႈန္းကို ေရဖိအားျဖင့္ မႈတ္သြင္းနည္းထက္ ေရစုတ္ထုတ္၍ စမ္းနည္းသည္ တမံေအာက္ခံေျမ၏ ေယဘုယ် စိမ့္တာႏႈန္းကို ၿခံဳ၍ သိႏိုင္ေသာ နည္းျဖစ္သည္။ အထက္တြင္ ေဖာ္ျပၿပီး ျဖစ္သည့္အတိုင္း ေရစုတ္ထုတ္ တိုင္းတာနည္းသည္ ေရစုတ္ေသာ တြင္း၏ ပတ္လည္၌ ေစာင့္ၾကည့္သြင္း (observation wells) မ်ား တူး၍ ေအာက္ခံေရျပင္ က်သြားသည့္ ႏႈန္းကို တိုင္းယူျခင္းျဖင့္ စိမ့္တာႏႈန္းတြက္ခ်က္ ယူႏိုင္သည့္ အျပင္ ေျမေအာက္ေရ၏ သဘာ၀အတိုင္း စီးသြားသည့္ အရပ္၊ ေရေလွာင္အားေျမွာက္ကိန္း (coefficient of storage) ႏွင့္ ေရသြယ္ႏႈန္းေျမွာက္ကိန္း (coefficient of transmission) စသည္မ်ားကိုပါ တြက္ခ်က္ ယူႏိုင္ပါသည္။ ဤကဲ႔သို႔ ေရစုတ္ထုတ္၍ စမ္းသပ္ေသာ နည္းကို ေအာက္ခံေရျပင္ျမင့္ေသာ ေနရာတိုင္း၌ ေက်ာက္မာသည္ ေပ်ာ့သည့္ ပဓာန မဟုတ္ဘဲ စမ္းသပ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔ရွိရေပသည္။
နိဂံုးအားျဖင့္ တမံ ေအာက္ခံေျမႏွင့္ ေက်ာက္တို႔၏ ေက်ာက္ေနထား၊ ၄င္းတို႔ ရုပ္ဂုဏ္သတၱိမ်ား၊ စိမ့္တာႏႈန္း စေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို လြန္တူး စမ္းသပ္ရာတြင္ ေငြကုန္ ေၾကးက်သည္ အလြန္မ်ားေလရာ တူးၿပီးသမွ်ေသာ ေပမွ ပံုစံထုတ္ရန္ အတြက္ အခ်က္အလက္မ်ား အားလံုး ရယူႏိုင္ရေပမည္။ လြန္တူးရာတြင္ ေတြ႔ရွိရမည့္ အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္ရာတြင္ ေတြ႔ရမည့္ အခက္အခဲမ်ားကို ေက်ာက္ႏွင့္ ေျမအမ်ိဳးလိုက္၍ ျဖစ္တတ္သည္မ်ားကို တင္ႀကိဳ ခန္႔မွန္းထား၍ လုပ္ေဆာင္သြားျခင္းျဖင့္ စမ္းသပ္မႈကို အခ်ိန္မီ ၿပီးႏိုင္ျခင္း၊ ကုန္က်သမွ် စရိတ္သည္ အက်ိဳးရွိႏိုင္ဆံုးေသာ အခ်က္အလက္မ်ား ရႏိုင္ျခင္း စေသာ အက်ိဳးေက်းဇူးမ်ား ရမည္မွာ မလြဲေပ။

(အပိုင္း ၁ ကို ျပန္လည္ ဖတ္ရႈရန္)

Scridb filter

Myanmar Geologists Society Singapore (MGSS) ၏ webpage

admin — Tue, 17 Aug 2010 11:49:26 +0000

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ဘူမိေဗဒေက်ာင္းဆင္းမ်ား အမ်ားဆံုး ေရာက္ရွိေနသည့္ စင္ကာပူႏိုင္ငံတြင္ Myanmar Geologists Society Singapore (MGSS) ကို စတင္ဖြဲ႔စည္းၿပီးသည့္ ေနာက္ပိုင္း အရွိန္အဟုန္ ေကာင္းေကာင္းျဖင့္ လႈပ္ရွားလ်က္ရွိရာ ယခု ထပ္မံ၍ MGSS ၏ webpage ကို လႊင့္တင္လိုက္ျခင္းျဖင့္ စင္ကာပူႏိုင္ငံတြင္ ေရာက္ရွိေနေသာ ဘူမိေဗဒေက်ာင္းဆင္းမ်ား အေနျဖင့္ အသင္းႀကီး၏ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားကို လ်င္ျမန္စြာ သိရွိႏိုင္ၿပီး အသင္းႏွင့္ ပိုမိုနီးစပ္မႈမ်ား ရရွိ ေစႏိုင္မည္ ျဖစ္ေပသည္။
အဆိုပါ webpage တြင္ အသင္း၏ စာတမ္းဖတ္ပြဲမ်ားႏွင့္ အျခားသတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကို အလြယ္တကူ သိရွိႏိုင္ရန္ လႊင့္တင္ေပးထားၿပီး အသင္း၀င္လိုသူမ်ားအတြက္ အသင္း၀င္ႏိုင္ရန္ စီစဥ္ေပးထားသည္ကို ေတြ႔ရွိရသည္။ လိုအပ္သည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို စံုစမ္းႏိုင္ရန္ႏွင့္ အသင္းအား ဆက္သြယ္လိုပါက enquiry@mgss.org.sg သို႔ဆက္သြယ္ႏိုင္ၿပီး အသင္းရုံးခန္းတည္ရွိရာ Peninsula Plaza, #03-27, 111 North Bridge Road 179098 ၏ လမ္းၫႊန္ေျမပံုကိုလည္း ထည့္သြင္းေပးထားပါသည္။
Myanmar Geologists Society Singapore (MGSS) အသင္း၏ လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈမ်ားသည္ စင္ကာပူေရာက္ ဘူမိေဗဒေက်ာင္းဆင္းမ်ားအတြက္ အေထာက္အကူျပဳ မ်ားစြာရေစႏိုင္ၿပီး အသင္းဆက္လက္ ရွင္သန္ေအာင္ျမင္မႈမ်ားကို ရည္သန္ရင္း MGSS ၏ webpage ျဖစ္သည့္ http://www.mgss.org.sg အား geolfriends အဖြဲ႔သားမ်ားမွ ၀မ္းေျမာက္၀မ္းသာစြာ ႀကိဳဆိုလိုက္ရပါသည္။

Scridb filter

ျမန္မာျပည္အတြင္း တာတမံမ်ားေနရာတြင္ ေျမလႊာေအာက္စမ္းသပ္ရာ၌ ေတြ႔ရွိရေသာ အခက္အခဲမ်ား (အပိုင္း-၁)

admin — Mon, 09 Aug 2010 12:46:34 +0000

ဦးစန္းလြင္ (ဓာတ္သတၱဳထုတ္လုပ္ေရး ေကာ္ပိုေရးရွင္း)

(ဤစာတမ္းတြင္ ဘူမိေဗဒအင္ဂ်င္နီယာ၏ ၿမိဳ႕ျပအင္ဂ်င္နီယာ လုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ေယဘုယ် တာ၀န္မ်ားႏွင့္ တမံတည္ရန္ေနရာတြင္ ေလ့လာ စမ္းသပ္ေပးရမည့္ တာ၀န္မ်ားကို အက်ဥ္းေဖာ္ျပထားပါသည္။ ထို႔ေနာက္ တမံေနရာတြင္ လြန္တူး၍ ေျမေအာက္အေျခအေနကို ေလ့လာရာတြင္ ေတြ႔ရွိရေသာ လက္ေတြ႔ အခက္အခဲမ်ား၊ လြန္တြင္းမ်ား အတြင္းစိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္ တိုင္းတာရာတြင္ ေတြ႔ရေသာ အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ ေက်ာက္ႏွင့္ ေျမအမ်ိဳးအစားလိုက္၍ လြန္တူးနည္းႏွင့္ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္နည္းမ်ားကို တင္ျပထားပါသည္။ အေသးစိတ္ အေနျဖင့္ (က) ဂရက္နစ္၊ (ခ) သြင္ေျပာင္း ေက်ာက္မ်ား၊ (ဂ) အနည္က် ေက်ာက္မ်ားႏွင့္ (ဃ) ေျမႏုေက်ာက္နည္မ်ားတြင္ ေတြ႔ရေသာ အခက္အခဲမ်ားႏွင့္ ၄င္းတို႔ကို ေက်ာ္လႊားသြားပံုကို ေဆြးေႏြးထားပါသည္။)

နိဒါန္း

လြတ္လပ္ေရး ရၿပီးသည့္ေနာက္ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၿမိဳ႕ျပ အင္ဂ်င္နီယာ လုပ္ငန္းႀကီးမ်ား ျဖစ္ေသာ တာ၊ တမံ၊ ေရေလွာင္ကန္ႏွင့္ ဟုိက္ဒေရာလစ္ အေဆာက္အဦ hydraulic structures မ်ား တိုးတက္ေဆာက္လုပ္ လာသည္ကို ေတြ႔ရေလသည္။ ေဆာက္လုပ္သည့္ အေဆာက္အအံုမ်ားသည္ ႀကီးမားလာသည့္ အေလွ်ာက္ ၄င္းတို႔ ေဆာက္လုပ္မည့္ ေနရာ၏ အင္ဂ်င္နီယာဘူမိေဗဒ အေျခအေနကိုလည္း ပို၍ တိက်စြာ သိရွိနားလည္ရန္ လုိအပ္လာသည္ကို ေတြ႔ရပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စစ္ႀကိဳေခတ္ အခါကကဲ႔သို႔ ဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ား (geologists) ကို ရံဖန္ရံခါ သက္ဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းႏွင့္ ပတ္သက္၍ အႀကံေပးရန္ ေခၚယူ သံုးစြဲလာရာမွ ပိုမို ကၽြမ္းက်င္ တတ္ေျမာက္ေသာ ဘူမိေဗဒအင္ဂ်င္နီယာမ်ား (engineering geologists) ကို အခ်ိန္ျပည့္ အသံုးျပဳလာသည္မွာ မၾကာေသးေပ။ ထိုသို႔ အသံုးျပဳလာၾကျခင္းမွာလည္း တေန႔ထက္တေန႔ ဘူမိေဗဒအင္ဂ်င္နီယာ ပညာရပ္သည္ တိုးတက္လာ၍ သက္ဆုိင္ရာ ပညာရွင္မ်ားကလည္း ၄င္းတို႔ ေတြ႔ရွိေသာ ဘူမိေဗဒ အင္ဂ်င္နီယာ အေျခအေနကို ၿမိဳ႕ျပအင္ဂ်င္နီယာမ်ား သိရွိနားလည္ႏိုင္ေသာ နည္းမ်ားျဖင့္ တင္ျပတတ္ျခင္း၊ အခက္အခဲကို ကူညီေျဖရွင္းႏိုင္ျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ ၿမိဳ႕ျပအင္ဂ်င္နီယာမ်ား၏ ယံုၾကည္မႈ ရယံုမွ်မကဘဲ ပူးတြဲ ေဆာင္ရြက္ရန္ နားလည္မႈမ်ား ရရွိခဲ႔ေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ယခုအခါ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ားအတြက္ ပံုစံထုတ္ရာတြင္၄င္း၊ တည္ေဆာက္ရာတြင္၄င္း၊ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ရာတြင္၄င္း၊ စရိတ္စက ပိုမို သက္သာလာကာ ပို၍ စိတ္ခ်ခိုင္ခန္႔ေသာ အေဆာက္အဦမ်ား တည္ေဆာက္ႏိုင္ေသာ အက်ိဳးမ်ား သက္ေရာက္ လာသည္ကို ေတြ႔ရေလသည္။
ဤစာတမ္းသည္ ထိုသို႔ ပူးတြဲေဆာင္ရြက္ခဲ႔ရာမွ အစ တာတမံမ်ား တည္ေဆာက္ေရးႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျမန္မာျပည္အတြင္း လက္ေတြ႔ ေလ့လာ စမ္းသပ္ရာတြင္ ေတြ႔ရွိခဲ႔ေသာ အေတြ႔အႀကံဳမ်ားကို အေလးေပး ေဆြးေႏြးထားပါသည္။ ဤစာတမ္းသည္ စံုေစ့ၿပီဟု မယူဆႏိုင္ေသာ္လည္း အလုပ္နယ္ပယ္သို႔ အသစ္ ၀င္ေရာက္လာၾကမည္ ျဖစ္ေသာ ဘူမိေဗဒအင္ဂ်င္နီယာမ်ားသည္ ကြင္းဆင္းရာတြင္ လက္ေတြ႔ အခက္အခဲမ်ားကို ေက်ာ္လႊား သြားႏိုင္ရန္ အေထာက္အကူ ေပးႏိုင္မည္မွာ မလြဲေပ။

ဘူမိေဗဒ အင္ဂ်င္နီယာ၏ တာ၀န္မ်ား

ၿမိဳ႕ျပ အင္ဂ်င္နီယာ လုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဘူမိေဗဒ အင္ဂ်င္နီယာ၏ တာ၀န္ ၀တၱရားမ်ားကို ဦးစြာ ပဌမ တင္ျပ ေဆြးေႏြးလိုပါသည္။ ဘူမိေဗဒ အင္ဂ်င္နီယာသည္ ၿမိဳ႕ျပ အင္ဂ်င္နီယာ လုပ္ငန္းႀကီးမ်ား တည္ေဆာက္ႏိုင္ရန္အတြက္ ေအာက္ပါ လုပ္ငန္း (၆)ခ်က္ကို လုပ္ေဆာင္ေပးရပါမည္။

၁။ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းမ်ား တည္ရွိမည့္ ေနရာႏွင့္ ၄င္းလုပ္ငန္းႏွင့္ တနည္းမဟုတ္တနည္း မပတ္သက္မည့္ ပတ္၀တ္းက်င္ေဒသ၏ ေယဘုယ် ဘူမိေဗဒ အေျခအေန ေလ့လာတင္ျပရန္။
၂။ တည္ေဆာက္မည့္ ေနရာ ေရြးခ်ယ္ သတ္မွတ္ေပးရန္။
၃။ ေဆာက္လုပ္မည့္ ေနရ၏ ေျမေပၚေျမေအာက္ ဘူမိေဗဒ အေျခအေနကို အေသးစိတ္ ေလ့လာ၍ ၄င္းအေျခအေနေၾကာင့္ ပံုစံထုတ္ျခင္းႏွင့္ ေဆာက္လုပ္ျခင္းမ်ားတြင္ ေတြ႔ရွိရမည့္ အခက္အခဲမ်ားကို တင္ျပ၍ ၄င္းတို႔ကို ျပဳျပင္ကာကြယ္ ႏိုင္ရန္ အႀကံေပးရန္။
၄။ လိုအပ္ေသာ ေဆာက္လုပ္ေရး ကုန္ၾကမ္းပစၥည္းမ်ားကို အနီးဆံုး ေနရမ်ားမွ ရွာေဖြေပးရန္။
၅။ ေဆာက္လုပ္ေနစဥ္ အတြင္း ေတြ႔ရွိလာေသာ အခက္အခဲမ်ားကို ကူညီ ေျဖရွင္းေပးရန္။
၆။ တည္ေဆာက္ၿပီးေသာ အခါတြင္ တည္ေဆာက္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ကိစၥမ်ားကို ကူညီ ေျဖရွင္းေပးရန္
စသည္တို႔ျဖစ္ပါသည္။

ဤစာတမ္း၏ အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္သည္ အထက္အခ်က္ (၃)ပါ လုပ္ငန္းမ်ားအနက္မွ တစိတ္တေဒသေသာ လုပ္ငန္းအား လုပ္ေဆာင္ရာတြင္ ေတြ႔ရွိေသာ လုပ္ငန္းခြင္ အခက္အခဲ အခ်ိဳ႕ကိုသာ တင္ျပထားျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ အခ်က္ (၃)ပါ လုပ္ငန္းရပ္မ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခြဲျခားထားႏိုင္ပါသည္။

(က) တည္ေဆာက္မည့္ ေနရာတြင္ ေတြ႔ရွိရမည့္ ေအာက္ခံ ေက်ာက္ (bed rock) အမ်ိဳးအစား၊ ၄င္းအားေတြ႔ရွိရမည့္ အနက္ ေပ၊ ၄င္း၏ ေယဘုယ် အေနအထားတို႔ကို ေလ့လာျခင္း။
(ခ) ဖယ္ရွား ပစ္ရမည့္ အေပၚယံ ေျမ၏ ထုထည္ ပမာဏကို စံုစမ္းျခင္း။
(ဂ) ေရစိမ့္ႏိုင္၍ အေလးဒဏ္ မခံႏိုင္ေသာ ေက်ာက္မ်ား၏ အရည္ေပ်ာ္ႏိုင္ေသာ ေက်ာက္မ်ား ရွိ-မရွိ ေလ့လာျခင္း။
(ဃ) ထူးေပါက္ျခင္း (piping) ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည့္ ျမဳတ္ကြယ္ေနေသာ ေခ်ာင္းေဟာင္းေနရာမ်ား၊ ေက်ာက္လံုးႏွင့္ သဲၾကမ္း ေရာရာ အလႊာမ်ားရွိ-မရွိ စံုစမ္းျခင္း။
(င) ျပန္ေရြ႕ (faults) မ်ား ရွိ-မရွိႏွင့္ ၄င္းတို႔အား ေရွာင္ရွား၍ မတည္ေဆာက္ႏိုင္ပါက ၄င္းတို႔ကို မည္ကဲ႔သို႔ ျပဳျပင္ယူရမည္ကို ေလ့လာတင္ျပျခင္း။
(စ) ေအာက္ခံ ေက်ာက္တြင္ ရွိေသာ ျပတ္ေရြ႕မ်ား၊ အက္ၿပိဳင္ (joints) မ်ား၊ ဆတ္ဆတ္ေၾကမြဇံုမ်ား (shatterd zones)၊ ရွီးယာဇံု (shear zones) မ်ား၏ အေျခအေနႏွင့္ ၄င္းတို႔၏ အ၀မ်ား အက်ယ္ႏွင့္ တခုႏွင့္တခု အကြာေ၀းမ်ား ေလ့လာျခင္း။
(ဆ) ေအာက္ခံေက်ာက္၏ ေက်ာက္ေခ်မြခံရျခင္း အဆင့္မ်ား (weathering stages) ေအာက္ခံေက်ာက္ အမ်ိဳးအစားႏွင့္ ၄င္းတို႔ႏွင့္ ေျမမ်က္ႏွာသြင္ျပင္ (physical features) တို႔ ဆက္စပ္ပံုကို ေလ့လာျခင္း။
(ဇ) တမံေအာက္ခံ ေျမႏွင့္ ေက်ာက္၏ စိမ့္တာႏႈန္း တိုင္းတာျခင္း။
(စ်) ေျမေအာက္ေရ အေျခအေန ေလ့လာျခင္း စသည္တို႔ ျဖစ္ေလသည္။

လြန္တူးျခင္း

တမံမ်ား တည္ေဆာက္မည့္ ေနရာတြင္ ေျမလႊာေအာက္ စမ္းသပ္ ေလ့လာရန္အတြက္ လြန္တူးျခင္း လုပ္ငန္းသည္ အဓိက အေရးပါေသာ လုပ္ငန္းတရပ္ျဖစ္ေပသည္။ လြန္တူးျခင္းျဖင့္ ေျမလႊာေအာက္ရွိ ဘူမိေဗဒ အေျခအေန၊ ေက်ာက္မ်ား၏ အေနအထားႏွင့္ ၄င္းတို႔ အတြင္းမွ စိမ့္ယိုသြားမည့္ ေရ၏ ထုထည္ ပဏာမစသည္မ်ားကို ေလ့လာႏိုင္ေပမည္။ လြန္တူးစမ္းသပ္ျခင္းသည္ ေက်ာက္မ်ား မာေၾကာသည္ႏွင့္အမွ် စရိတ္ အကုန္အက် မ်ားျပားရာ တူးသမွ် အနက္ေပမွ ျဖစ္ေပၚေနေသာ အေျခအေနကို ေလ့လာသိရွိမွသာလွ်င္ စရိတ္ ကုန္ရက်ိဳး နပ္ေပမည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တူးသမွ် ေပမွ လြန္ဆံအူတိုင္ (core) ရာခိုင္ႏႈန္း ျပည့္ ရရန္ လိုအပ္ေလသည္။ ထိုသို႔ ရရန္မွာ လြန္တူးသမား၏ ကၽြမ္းက်င္မႈေပၚတြင္ ရာကိုက္ႏႈန္းမ်ားမ်ားတည္၍ လြန္တူးစက္၏ စြမ္းအား၊ အသံုးျပဳေသာ ကရိယာ တန္ဆာပလာ အမ်ိဳးအစားႏွင့္ ျဖစ္ေပၚေနေသာ ေက်ာက္လႊာမ်ား အေနအထားေပၚတြင္ က်န္ရာကိုက္ႏႈန္းမ်ား တည္ရွိပါသည္။ လြန္ဆံအူတိုင္ ရာခုိင္ႏႈန္းျပည့္ ရမွသာလွ်င္ ေအာက္ခံ ေက်ာက္၏ ရုပ္သတၱိႏွင့္ ေနထား (physical properties and structures) တို႔ကို သိရွိႏိုင္ေပမည္။ စိမ့္တာႏႈန္းတိုင္း၍ ရေသာ အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ လြန္ဆံအူတိုင္တြင္ ေတြ႔ရွိေလ့လာရေသာ ေက်ာက္ႏွင့္ ေျမတို႔၏ ရုပ္သတၱိစသည္မ်ားကို ႏႈိင္းယွဥ္ ေလ့လာခန္႔မွန္းရန္ လိုအပ္ေလသည္။ သို႔မွသာ ျဖစ္ေပၚေနေသာ အေျခအေနႏွင့္ တည္ေဆာက္လုိေသာ အေဆာက္အဦတို႔ကို မည္သို႔ ျပဳျပင္ တည္ေဆာက္ရမည္ကို တင္ျပႏိုင္ေပမည္။
လြန္တူးရာတြင္ စံအားျဖင့္ ၂လက္မ လြန္ဆံ အူတိုင္ရ၍ လြန္တြင္း ၃လက္မထြင္းရေသာ NX အရြယ္လြန္စာအိမ္ (core barrel) တပ္၍ တူးၾကေလသည္။ လြန္စာအူတိုင္ ရာခုိင္ႏႈန္းျပည့္ မရေသာအခါ ေက်ာက္လႊာသည္ အစိတ္စိတ္ ကြဲအက္ေန၍ေလာ၊ လြန္စာအခ်င္းခ်င္း ႀကိတ္မိ၍ ျပဳန္းတီးကုန္၍ေလာ၊ လြန္စာအိမ္ ၾကပ္ပိတ္၍ေလာ၊ လြန္တူးေရတြင္ ေပ်ာ္၍ သြားကုန္ေသာေၾကာင့္ေလာ ဟူ၍ တိတိက်က် ခြဲျခား သိရန္ လိုအပ္ေပသည္။ သို႔မွသာ မိမိ ခန္႔မွန္းေတြးထင္ခ်က္သည္ ျဖစ္ေပၚေနေသာ အေျခအေနႏွင့္ ကိုက္ညီေပလိမ့္မည္။ လြန္စာေပ်ာက္ျခင္းကို လြန္တြင္းအရြယ္ ႀကီးေပးျခင္းျဖင့္၄င္း ေျမအေျခအေန အမ်ိဳးအစား အလိုက္ လြန္တူးနည္းေျပာင္း၍ ၄င္း၊ လြန္တူးကရိယာ လြဲေျပာင္း၍၄င္း တူးယူႏိုင္ေပသည္။ လြန္တြင္းကို ၆ လက္မမွ ၃၆ လက္မထိ ႀကီး၍ တူးႏိုင္ေလသည္။ အရြယ္ႀကီးသည္ႏွင့္ အမွ် စရိတ္ႀကီးေလရာ ယခုအခါ ၃လက္မ လြန္တြင္းသည္ သာမန္အားျဖင့္ စံထားေသာ အရြယ္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

စိမ့္တာႏႈန္းတိုင္းတာျခင္း

တမံတည္ေဆာက္မည့္ ေနရာမွ စိမ့္ယိုထြက္မည့္ေရ၏ ထုထယ္ ပမာဏကို ခန္႔မွန္းႏိုင္ရန္ လြန္တြင္း အတြင္းသို႔ အနည္းဆံုး တမံတည္ေဆာက္ၿပီးေသာ အခ်ိန္၌ အျမင့္ဆံုး ရွိလာမည့္ ေရ၏ ဖိအားႏွင့္ တူညီေသာ ဖိအားျဖင့္ ေရကို မႈတ္သြင္း၍ စိမ့္တာႏႈန္းကို ခန္႔မွန္း တြက္ခ်က္ရေလသည္။ ယခုအခ်ိန္ထိ Unit States Bureau of Reclaimation ထုတ္ Earth Manual 1960 edition တြင္ ေဖာ္ျပထားေသာ စမ္းသပ္နည္း အမွတ္ Designation E-18 Packer Test ႏွင့္ အမွတ္ Designation E-18 Open-End Test တို႔ကို အသံုးျပဳ၍ စိမ့္တာႏႈန္း ခန္႔မွန္း ပါသည္။ ပဌမနည္းတြင္ အခ်င္းညီညာေသာ လြန္တြင္းတူး၍ ၄င္းတြင္းကို စင္ၾကယ္စြာေဆးၿပီးလွ်င္ ေအာက္မွ အထက္သို႔ တပိုင္းၿပီးတပိုင္း ၂ဖက္ဆို႔ ပက္ကာ double packers ျဖင့္ ပိုင္း၍ လိုအပ္ေသာ ဖိအား ထိေရကို မႈတ္သြင္းစမ္းသပ္ရေလသည္။ ဤ နည္းတြင္ မွတ္သားရမည္မွာ တြင္း၏ အခ်င္းပမာဏ၊ စမ္းသပ္ေသာ အစိတ္အပိုင္း၏အရွည္၊ ေရမစမ္းမီ ေရေနအကြာအေ၀း၊ အသံုးျပဳေသာ ဖိအား၊ တမိနစ္အတြင္း ေရ၀င္ႏႈန္း၊ ေရေနမရွိပါက စမ္းသပ္ေသာ အစိတ္အပိုင္း၏ အလယ္မွ ေျမေပၚတြင္းထိပ္ရွိ ဖိအားတိုင္း ကရိာထိ အကြာအေ၀းႏွင့္ ေအာက္ခံေရျပင္ water table ရွိပါက ၄င္းမွ တြင္းထိပ္ရွိ ဖိအားကရိယာ အထိ အကြာအေ၀းတို႔ ျဖစ္ပါသည္။ ဤအခ်က္အလက္မ်ား ရၿပီးလွ်င္ စိမ့္တာႏႈန္းကို တြက္ခ်က္ယူရေလသည္။
ရံဖန္ရံခါ လြန္တြင္းကို အေျခအေနအရ လိုအပ္ေသာ အနက္အထိ အၿပီး မတူးဘဲ တႀကိမ္လွ်င္ (၅)ေပမွ (၂၀)ေပထိ ေျမႏွင့္ ေက်ာက္အေျခအေနကို လိုက္၍ တူးၿပီးလွ်င္ ၄င္းအပိုင္းကို တဖက္ဆို႔ ပက္ကာ တင္၍ ၄င္းေအာက္ကို အားလံုးဖြင့္စမ္းျခင္း ျဖစ္သည္။ စိမ့္တာႏႈန္း တြက္နည္းမွာ အထက္ပါ ႏွစ္ဖက္ဆို႔ ပက္ကာ နည္းအတိုင္း ျဖစ္ပါသည္။ စိမ့္တာႏႈန္းတိုင္းၿပီးလွ်င္ လိုအပ္ေသာ ေပရွည္ထပ္တူး၍ ၄င္းအား တခါ ျပန္လည္ စမ္းသပ္ႏိုင္ပါသည္။ ႏွစ္ဖက္ဆို႔ ပက္ကာသည့္ ေက်ာက္မာမ်ားတြင္ အသံုးမ်ား၍ တဖက္ဆို႔ ပက္ကာသည့္ ေျမေပ်ာ့ေသာ တြင္းတိုမ်ားတြင္ အသံုးျပဳရပါသည္။ ပက္ကာအမ်ိဳးအစားမွာ ၀က္အူရစ္ျဖင့္ ဖိ၍ ထားေသာ ၾကက္ေပါင္ေစးတုံး (၀ါ) ေရာ္ဘာတံုး ပက္ကာႏွင့္ ေလျဖင့္ ေဖာင္းကားေသာ ေဘာလံုး ပက္ကာ ballon packers မ်ားကို အသံုးျပဳပါသည္။ ဒုတိယ ပက္ကာသည္ ေျမေပ်ာ့မ်ားတြင္ ပဌမ ပက္ကာမ်ိဳးထက္ ေအာင္ျမင္ပါသည္။ ပဌမ ပက္ကာသည္ ေက်ာက္စေက်ာက္စြန္းထြက္ေသာ တြင္းမ်ားတြင္ အၾကမ္းခံ အသံုးျပဳႏိုင္ပါသည္။
အမွတ္ Designation E-18 Open-End Tests နည္းေခၚ တဖက္ဖြင့္ စမ္းသပ္နည္းကို တြင္းအခ်င္း ညီညာစြာ တူး၍ မရေသာ ေျမမ်ား၊ ေျမေပ်ာ့မ်ား ၿပိဳက်တတ္ေသာ ေျမမ်ားတြင္ အသံုးမ်ားပါသည္။ ၄င္းနည္း၌ စမ္းသပ္လိုေသာ ေျမ သို႔မဟုတ္ ေက်ာက္ေပ်ာ့တြင္းသို႔ ေကစင္ (casing) ပိုက္ကို ရုိက္သြင္း၍ ေကစင္အတြင္း၌ ရွိေသာ ေျမမ်ားကို ေကစင္ေအာက္ေခ်ႏွင့္ အညီ ေဆးၿပီး လိုအပ္ေသာ ဖိအားထိေရေန အကြာအေ၀း၊ ေျမျပင္မွ အထက္ ဖိအားတိုင္း ကိရိယာထိ အကြာအေ၀း၊ ေျမေအာက္ရွိ ေကစင္ပိုက္အရွည္ႏွင့္ ေရ၀င္ႏႈန္း စသည္မ်ားျဖစ္၍ ၄င္းတို႔ကို မူတည္၍ စိမ့္တာႏႈန္း တြက္ခ်က္ရေလသည္။
တတိယ အသံုးျပဳမ်ား၍ ယံုၾကည္အားထားႏိုင္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား ရႏိုင္သည့္ ေရစုတ္ထုတ္၍ စမ္းသပ္နည္းမွာ ေရေန သို႔မဟုတ္ ေအာက္ခံ ေရျပင္ျမင့္ေသာ ေနရာမ်ားတြင္ ေအာင္ျမင္စြာ အသံုးျပဳၾကပါသည္။ ဤစမ္းသပ္နည္းကို အသံုးျပဳရန္ ေအာက္ခံေရျပင္ က်ဆင္းသြားသည့္ အကြာအေ၀းကို တိုင္းရန္ ေစာင့္ၾကည့္တြင္း observation wells မ်ား တဖက္တြင္ ၂တြင္း ၃တြင္းထိ တူးရန္လိုပါသည္။ ေရစုတ္တြင္းမွ ေရကို ညီညာေသာ ႏႈန္းထား အတိုင္း စုတ္ထုတ္၍ ေစာင့္ၾကည့္တြင္းမ်ားမွ က်ဆင္းသြားေသာ ေအာက္ခံေရျပင္ကို အခ်ိန္မွန္မွန္တိုင္း၍ ရေသာ အခ်က္မ်ားကို မူတည္ၿပီး စိမ့္တာႏႈန္း တုိင္းယူရေလသည္။ ဤနည္းသည္ ေျမႏု ေက်ာက္နည္ႏွင့္ အနည္က်ေက်ာက္ေပ်ာ့မ်ားတြင္ အသံုးမ်ားေလသည္။ ဤနည္းကို ဖူးႀကီးတမံ ေရြးခ်ယ္ထားေသာ ေနရာတြင္ စမ္းသပ္ရာ တဖက္ဆို႔ ပက္ကာ နည္းျဖင့္ စမ္း၍ရေသာ အေျဖႏွင့္ အလြန္နည္းကပ္ေသာ အေျဖကို ရရွိခဲ႔သည္ကို ေတြ႔ရေလသည္။
စမ့္တာႏႈန္းကို အျခားနည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ စမ္းသပ္ႏိုင္ပါေသးသည္။ သို႔ေသာ္ ျမန္မာျပည္တြင္ ပစၥည္း ကရိယာအခက္အခဲ စသည္တို႔ေၾကာင့္ လြန္တြင္းအတြင္း အထက္ပါ နည္းမ်ားကို ယခုအခ်ိန္ထိ အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳလွ်က္ ရွိပါသည္။ လိုအပ္ပါက ေျမစမ္းသပ္ခန္းတြင္ စမ္း၍ရေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကိုလည္း ထည့္သြင္းႏႈိင္းယွဥ္၍ အသံုးျပဳပါေသးသည္။

ဂရက္စ္နစ္ (Granite) တြင္ ေတြ႔ရေသာ အခက္အခဲမ်ား

ဂရက္နစ္ေက်ာက္ကို ရမည္းသင္းခရိုင္၊ ေရဇင္တမံတည္ရန္ အတြက္ စမ္းသပ္ရာတြင္ ေတြ႔ႀကံဳခဲ႔ပါသည္။ ဂရက္နစ္ေက်ာက္သည္ မာေၾကာျခင္း၊ ၄င္းတြင္ပါေသာ တြင္းထြက္ minerals မ်ားသည္ အညီအမွ် ပ်ံ႕ႏွံ႔လ်က္ရွိျခင္း၊ ၄င္းတို႔သည္ အေစ့မ်ားျဖင့္ ျဖစ္ေသာ granular ေက်ာက္သား texture ျဖစ္ျခင္း၊ ထုထယ္ႀကီးမားျခင္း စသည္တို႔ေၾကာင့္ ၀န္ခံႏိုင္ရည္ႏွင့္ ရွီးယားအား (shear strength) စေသာ အင္ဂ်င္နီယာ လိုအပ္ခ်က္မ်ား ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္ ၄င္းေက်ာက္မ်ားသည္ ေက်မြေသာ အခါ မူလရွိေသာ ဂုဏ္သတၱိႏွင့္ စြမ္းပကားမ်ား ေလ်ာ့ပါးပ်က္ဆီးလာေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ တမံတည္ေဆာက္ရန္ အလို႔ငွာ ေနရာ ေရြးခ်ယ္ စမ္းသပ္ရာတြင္ အထူး ဂရုစိုက္ရန္ လိုအပ္ေပသည္။
ေရဇင္းတမံ ေနရာစမ္းသပ္ရာတြင္ ဂရက္နစ္ေက်ာက္မ်ားသည္ ေခ်ာင္း၏ လက္၀ဲဖက္ တမံေအာက္ က်မည့္ေနရာတြင္ ဟိုက္ဒရုိသားမယ္(လ္) ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ (hydrothermal alteration) လံုး၀ ေက်မြေနေသာ ေက်ာက္ထုသည္ ေပ (၃၀)မွ ေပ(၄၀) ခန္႔ထိ ရွိေနေၾကာင္း ေတြ႔ရေလသည္။ ဤဂရက္နစ္ေက်ာက္သည္ ႏိုက္(စ္) (gneiss) ႏွင့္ အျခား အသြင္ေျပာင္းေက်ာက္မ်ား အတြင္း တိုး၀င္ ျဖစ္ေပၚလာေသာေၾကာင့္ ၄င္းတို႔ ထိဆံုရာ တေလွ်ာက္တြင္ ဟိုက္ဒရုိသားမယ္(လ္) ေျပာင္းလဲျခင္း ေၾကာင့္ ပို၍ ေက်မြေနသည္ကို ေတြ႔ရ၏ ဂရက္နစ္မ်ား အတြင္းရွိ အက္ၿပိဳင္မ်ား၊ ျပတ္ေရြ႕မ်ား၊ ရွီယားဇံုႏွင့္ ဆတ္ဆတ္ေက်မြဇံုမ်ားသည္ ေရႏွင့္ေလကို ၀င္ေစသျဖင့္ ၄င္းတို႔တေလွ်ာက္တြင္ ေခ်မြခံရျခင္းမ်ား ျဖစ္ေစပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အက္ၿပိဳင္ စသည္မ်ား ေပါမ်ားရာႏွင့္ ရာသီဥတု ေျပာင္းလဲမႈ ခံရဆံုးေသာ အေပၚရံအပိုင္းတြင္ ေက်ာက္ေခ်မြျခင္းမ်ား အဆင့္ဆင့္ ျဖစ္ေပၚေနသည္ကို ေတြ႔ရေလသည္။ ေက်ာက္၏ ရုပ္ဂုဏ္သတၱိႏွင့္ အင္ဂ်င္နီယာ စြမ္းပကားမ်ားသည္လည္း ၄င္းေပၚမူတည္၍ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာင္းလဲျဖစ္ေပၚလ်က္ ရွိရာ အေသးစိတ္ ေလ့လာရန္ လိုအပ္ပါသည္။
ေရဇင္းတမံေနရာတြင္ ေခ်ာင္းလက္၀ဲဖက္တြင္ ဂရက္နစ္မ်ားသည္ လံုး၀ေက်မြေန၍ လက်္ာဖက္တြင္ ေက်ာက္မ်ားမွာ ေယဘုယ်အားျဖင့္ လပ္၍ အက္ၿပိဳင္မ်ား၊ ဆတ္ဆတ္ေက်မြဇံုမ်ား ရွိရာတြင္ အနည္းငယ္ ေက်မြျခင္းအဆင့္မွ အလြန္ေက်မြျခင္း အဆင့္ထိ ရွိသည္ကို ေတြ႔ရ၏။ ဤသို႔ေက်ာက္မ်ား၏ ရုပ္ဂုဏ္သတၱိ မညီညာ၍ ကြန္ကရစ္တမံ မတည္ဘဲ ေျမသားတမံတည္ရန္ (သို႔မဟုတ္) ေက်ာက္ႏွင့္ ေျမသားဇံု တမံတည္ရန္ ဆံုးျဖတ္ရေလသည္။
လြန္တူးရာတြင္ ဂရက္နစ္သည္ အလြန္မာ၍ စိန္သြားအကုန္အက် မ်ားေလသည္။ လတ္ဆတ္ေသာ ဂရက္နစ္ (fresh granite) သည္ လတ္ဆတ္ေသာ္လည္း အက္ေၾကာင္းၿပိဳင္မ်ားတြင္ သံေအာက္ဆုိဒ္ စြန္းထင္းေသာ ေက်ာက္ႏွင့္ အနည္းငယ္ (ေက်ာက္သားတြင္း အနည္းငယ္ ညိဳေရာင္သန္းရုံမွ်) ေက်မြေသာ ေက်ာက္မ်ားတြင္ ပဌမတန္းစား လြန္သြား တလံုး (တန္ဘိုး က်ပ္ ၉၀၀ိ/ခန္႔လွ်င္ (၁၀)ေပမွ (၁၅)ေပထိသာ ထိထိေရာက္ေရာက္ တူးႏိုင္ေလသည္။ ထို႔ထက္ပို၍ တူးေသာ္ ေပရႏႈန္းသည္ ဆီစားႏႈန္းႏွင့္ မကာမိေခ်။ ထိုလြန္သြားကို (၁၀)ေပမွ (၁၅)ေပ တူးၿပီး ဆက္မတူးဘဲ ၄င္းအေဟာင္းကို သဲေက်ာက္ေပ်ာ့မ်ားတြင္ တူးက ေပ အေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား တူးႏိုင္သည္ကို ေတြ႔ရေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အကြဲအအက္ နည္းပါက လြန္သြားကို အရြယ္ေသး၍ သံုးျခင္းျဖင့္ စရိတ္သက္သာႏိုင္ပါသည္။ လြန္တူးရာတြင္ ေတြ႔ရွိတတ္ေသာ အခက္အခဲမ်ားကို ဂရက္နစ္မ်ား ဆတ္ဆတ္ေက်မြဇံု၊ ျပတ္ေရြ႕ႏွင့္ ရွီးယားဇံုတြင္ ေတြ႔ရတတ္သည္။ အခက္အခဲမ်ားမွာ လြန္ဆံအူတိုင္ ေပ်ာက္ျခင္း လြန္ေရျပန္ (drilling water return) မလာျခင္း၊ လြန္ညပ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေလသည္။ ဆတ္ဆတ္ေက်မြဇံု ျဖစ္က လြန္ဆံအူတိုင္သည္ အစိတ္စိတ္ကြဲေန၍ ေက်မြေနမည့္ျပင္ ၄င္းဇံုတြင္ ေခ်မြခံရျခင္းေၾကာင့္ ေက်ာက္မ်ားတြင္ သံေအာက္ဆိုက္မ်ား စြန္းထင္းေန၍ လြန္ေရျပန္တြင္း သံေခ်းအေရာင္ သန္းလာတတ္၏။ ျပန္ေရြ႕ေနရာတြင္ တူးက ေရျပန္တြင္ ရြံ႕ေရ ပိုပါရေပမည္။ လြန္ဆံအူတိုင္မ်ားတြင္လည္း ျပတ္ေရြ႕ပြန္းစာ (fault gouge) မ်ား ကပ္ပါလာသည္ကို ဂရုစိုက္ၾကည္၍ ရွီးယားဇံုတြင္းမွ ရေသာ လြန္အူတိုင္သည္ အမ်ားအားျဖင့္ ဆလစ္ကင္းဆိုက္ (slickensides) မ်ား ပါလာသည္ကို သတိျပဳရေပမည္။
အေတာ္အသင့္ (moderately) ေက်မြေသာ ဂရက္နစ္မ်ားတြင္ စိန္လြန္သြားကိုသာ အသံုးျပဳရေသာ္လည္း ေပရႏႈန္း ပို၍ ရေလသည္။ အလြန္ ေက်မြေသာ ဂရက္နစ္တြင္ တန္စတင္ကာဘိုက္ (tungsten carbite) လြန္သြားကို အသံုးျပဳႏိုင္ေပသည္။ လံုး၀ ေက်မြေနေသာ ဂရက္နစ္တြင္ သလင္းမွ အပ အျခားတြင္းထြက္မ်ားသည္ ေျပာင္းလဲေနရာ အျမင္အားျဖင့္ ဂရက္နစ္၏ အသြင္မ်ား ေတြ႔ရေသာ္လည္း အင္ဂ်င္နီယာ ဂုဏ္သတၱိမွာ ေျမေစးေရာေသာ သဲၾကမ္းမ်ား ကဲ႔သို႔ပင္ ရွိေလသည္။ ၄င္းကို တန္စတင္ကာဘိုက္ သို႔မဟုတ္ လႊသြား ေဖၚထားေသာ လြန္သြားျဖင့္လည္း တူးယူႏိုင္ေလသည္။ ဤလံုး၀ ေက်မြေသာ ဂရက္နစ္မ်ားတြင္ လြန္တူးရာ၌ လြန္ေရျပန္ေၾကာင့္ တြင္း၏ အခ်င္းသည္ က်ယ္သြားတတ္ရာ (၁၀)ေပ သို႔မဟုတ္ (၁၅)ေပ တခါ တူးၿပီးလွ်င္ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္ျခင္းျဖင့္ လုပ္ငန္း ေအာင္ျမင္ႏိုင္ေပသည္။
အျခား ျပဳန္းတီးေသာ အဆင့္ရွိ ဂရက္နစ္မ်ားမွာ လိုအပ္ေသာ အနက္ထိ ေတာက္ေလွ်ာက္ တူးၿပီးလွ်င္ လြန္တြင္းကို စင္ၾကယ္စြာ ေဆးၿပီး အနက္ဆံုး အပိုင္းမွ စ၍ အပိုင္းပိုင္း တဆင့္ၿပီး တဆင့္ ေရကို ဖိအားျဖင့္ မႈတ္သြင္း၍ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္ႏိုင္ေလသည္။ ဂရက္နစ္ေက်ာက္သားသည္ သာမန္အားျဖင့္ ေရလံုေသာ္လည္း အက္ၿပိဳင္မ်ား ေပါမ်ားသည္ႏွင့္ အမွ် ေရယိုႏိုင္ရာ အက္ၿပိဳင္မ်ားရာ အပိုင္းကို ဂရုျပဳ၍ စမ္းသပ္ျခင္းျဖင့္ ေနာင္တြင္ ဘိလပ္ေျမႏွင့္ မႈတ္သြင္းဖာေထးရမည့္ ဇံုမ်ားကို သိရေပမည္။ ကြဲအက္ၿပိဳင္ ဇံုမ်ား ရွီးယားဇံုမ်ားကို လိုအပ္ေသာ အနက္မေရာက္မီ ေတြ႔၍ ၄င္းအပိုင္းတြင္ ေကစင္ မခ်ဘဲ ဆက္လက္ မတူးႏိုင္ပါက ေကစင္မခ်မီ စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းသပ္ရပါမည္။ ထို႔ေနာက္မွ ေကစင္ခ်ၿပီး ဆက္တူးရန္ ျဖစ္ပါသည္။
အခ်ဳပ္အားျဖင့္ ဆိုေသာ္ ဂရက္နစ္မ်ားသည္ မာေၾကာ၍ လြန္သြားအတြက္ ကုန္က်စရိတ္ ႀကီးေလရာ လြန္တြင္းမ်ားကို ေက်ာက္၏ မာေၾကာပံုအလိုက္ မည္သို႔ တူးရမည္ကို ႀကိဳတင္ ပံုစံေရးဆြဲ၍ တူးေဖာ္ စမ္းသပ္သင့္ေပသည္။ ဆတ္ဆတ္ေက်မြဇံု၊ ရွီးယားဇံုႏွင့္ ျပတ္ေရြ႕မ်ားကို ျဖတ္တူးလွ်င္ အထူးဂရုျပဳ၍ လြန္ဆံအူတိုင္ႏွင့္ လြန္ေရျပန္တြင္ ပါေသာ လြန္စာမႈန္႔မ်ား (sludge) ကို ၾကည့္၍ မွတ္တမ္းတင္ရေပမည္။ ေက်ာက္မ်ား အေျခအေနဆိုး၍ ေကစင္ပိုက္ လိုက္ရမည္ဆိုလွ်င္ ပဌမစိမ့္တာႏႈန္း စမ္းၿပီးမွ ေကစင္သာ လိုက္ရမည္။ လံုး၀ေက်မြေသာ အပိုင္းတြင္ (၁၀)ေပ (၁၅)ေပ စသည္ျဖင့္ တူးၿပီး စိမ့္တာႏႈန္း စမ္းျခင္းျဖင့္ လိုအပ္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား ရႏိုင္ပါသည္။

(အပိုင္း-၂ ကို ဆက္လက္ ဖတ္ရႈရန္)

Scridb filter