(We know plenty about earthquakes, but we don’t always apply the knowledge.

By Kerry Sieh)

လြန္ခဲ့ေသာဆယ္စုႏွစ္အတြင္း ကၽြန္ေတာ္ႏွင့္ အင္ဒိုနီးရွန္းလုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္မ်ားသည္ ဆူမားၾတား၏ ငလ်င္ႀကီးမ်ားအား နားလည္ရန္ႀကဳိးစားခဲ့ၾကပါသည္။ ယခင္ႏွစ္မွစ၍ ကၽြန္ေတာ္တို႕သည္ ေဒသ၏ ငလ်င္ျဖစ္လာေစႏုိင္ေသာ ျပတ္ေရြ႕ႀကီး မ်ား ၏ ၿခိမ္းေျခာက္မႈကို ယင္းေဒသရွိရပ္သူရြာသားမ်ားအား စတင္ သင္ၾကားေပးခဲ့ၾကပါသည္။ ယင္းေနရာမ်ားသို႕ ထပ္မံမသြားေရာက္ႏိုင္ေသးသျဖင့္ ကၽြန္ေတာ္တို႕၏ ႀကဳိးစားမႈမ်ားက အသက္ေပါင္းမည္မွ်ကို ကယ္တင္ႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္း မသိႏိုင္ေသးပါ။

ငလ်င္ႏွင့္ ဆူနာမီတို႕ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အာခ်ီးျပည္နယ္ႏွင့္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္တ၀ိုက္ရွိလူထုအေပၚ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ေလ့လာသိရွိခဲ့သမွ် အသံုးခ်ကာ သတိေပးမႈမ်ား မလုပ္ႏိုင္ခဲ့သည့္အတြက္ ကၽြန္ေတာ္ ၀မ္းနည္းမိေသာ္လည္း အံ့ၾသဖြယ္ ကားမဟုတ္ခဲ့ပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ားသည္ အသံုးခ်သိပၸံ၏ အခန္းက႑တစ္ရပ္အျဖစ္ သဘာ၀ေဘး အႏၲရာယ္မ်ားမွ သက္သာေစရန္ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ေၾကာင္း တျဖည္းျဖည္းခ်င္း နားလည္လာေနၾကပါသည္။ ကုန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၃၀ ခန္႕က ျပတ္ေရြ႕ႀကီးမ်ားေၾကာင့္ ဖ်က္ဆီးႏႈန္းျမင့္ေသာ ငလ်င္ႀကီးမ်ားျဖစ္ေပၚေစခဲ့မႈကို တိတိပပ မသိခဲ့ၾကပါ။ ႏွစ္ ၂၀ ခန္႕အတြင္းကပင္ သမိုင္းတေလ်ာက္ တည္ၿငိမ္ေနခဲ့ၿပီး ယခင္အပတ္က ေရြ႕လ်ားခဲ့သကဲ့သို႕ေသာ Thrust Fault ႀကီးမ်ား သည္ ငလ်င္ႀကီးမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ေၾကာင္းမသိခဲ့ၾကပါ။ ၁၅ ႏွစ္ ကာလအထိ တိုင္ ပင္ ဆူနာမီသတိေပးစနစ္တစ္ရပ္ ကို နည္းပညာႏွင့္ သိပၸံပညာက တည္ေထာင္ေပးႏိုင္မည္ဟု မထင္မွတ္ခဲ့ၾကပါ။ သို႕ျဖစ္၍ ငလ်င္ႏွင့္ ဆူနာမီဆိုင္ရာ ေလ့လာမႈ မ်ားသည္ ျဖည္းျဖည္းႏွင့္ မွန္မွန္ တိုးတက္လာေနေၾကာင္းသိသာပါသည္။ အသိပညာအေပၚ လူသားအက်ဳိး အတြက္ အသံုးခ်ႏိုင္မႈ ရႈေထာင့္မွာ အျခားကိစၥျဖစ္ပါသည္။ သိပၸံပညာေတြ႕ရွိခ်က္သစ္မ်ားသည္ ေႏွးေကြးသည္ျဖစ္၍ ငလ်င္အႏၲရာယ္ကာကြယ္မႈသည္ ေႏွးေကြးခဲ့သည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ကၽြႏု္ပ္တို႕အစိုးရႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈႀကီး မ်ားက လူငယ္မ်ားအား မိမိတို႕ ပတ္၀န္းက်င္အေပၚ နားလည္ေစသည့္ ဘာသာရပ္မ်ား (natural sciences) တြင္ လုပ္ေဆာင္ခြင့္ ေပးသည္ႏွင့္အမွ် အရွိန္အဟုန္ကို အလြယ္တကူ ျမွင့္တင္ႏုိင္ပါသည္။

Read more »

ျမန္မာဘူမိသိပၸံအသင္းႏွင့္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွ Rotary International District 2770 (Kawaguchi East RC) တို႔သည္ ေလေဘးသင့္ေဒသမ်ားျပန္လည္ထူေထာင္ေရး ေရရွည္လက္တြဲေဆာင္ရြက္ရန္ MoU လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ႔ေၾကာင္း သတင္းရရွိသည္။ ေရရွည္လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ မုန္တိုင္းေၾကာင့္ မိဘမဲ႔ခဲ႔ရသည့္ ကေလးငယ္မ်ား၏ ပညာေရးအတြက္ ေရရွည္ေထာက္ပံ႔ရန္၊ အားကိုးရာမဲ႔သည့္ သက္ႀကီးရြယ္အိုမ်ားကို ေရရွည္ေထာက္ပ႔ံရန္ အဓိက ပါ၀င္သည္ ဟုသိရသည္။ ထို႔အျပင္ ေရတြင္းေရကန္မ်ား တူးေဖၚျခင္း၊ ပ်က္စီးေနသည့္ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား ျပဳျပင္မြန္းမံျခင္း၊ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ျခင္း စသည္တို႔ကိုလည္း ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္သြားမည္ဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘူမိသိပၸံအသင္း၏ ဘဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး ေကာ္မတီ ဥကၠဌ ဦးေအးလြင္ထံမွ သိရသည္။

ထုိ႔အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘူမိသိပၸံအသင္းႏွင့္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ဆိုင္တမ တကၠသိုလ္မွ ျမန္မာဘူမိေဗဒ ေက်ာင္းသားမ်ား ဦးေဆာင္ပါ၀င္ ပူေပါင္းမႈျဖင့္ မုန္တိုင္းေဒသမ်ားမွ တကၠသိုလ္ဆက္လက္ တက္ေရာက္ရန္ ခက္ခဲေနသည့္ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူမ်ားအား ကူညီပံ့ပိုးမႈမ်ား စတင္လ်က္ ရွိၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သိရွိရသည္။

(Source: PopularMyanmar.com)

စက္႐ံုအလုပ္႐ံုမ်ားမွ စြန္႔ပစ္ သည့္ ပစၥည္းမ်ား၊ စိုက္ပ်ဳိးေရးသံုး ဓာတုေဗဒပစၥည္းမ်ားေၾကာင့္ အာဆန္းနစ္ဓာတ္မ်ား ေရတြင္ ေပ်ာ္၀င္ၿပီး ေျမေအာက္ေရအျဖစ္ အ၀ီစိ စက္ေရတြင္းမ်ားအတြင္း ေရာက္ရွိကာ လူအမ်ားကို အသက္ဆံုး႐ႈံး သည္အထိ အႏၲရာယ္ျဖစ္ေစႏုိင္သည္။ WHO မွ အ၀ီစိတြင္းေရတြင္ ပါ၀င္သည့္ဓာတ္မ်ားကို ေသာက္သံုး ရန္ သင့္/အသင့္ ကိန္းဂဏန္းမ်ား သတ္မွတ္ထားရွိၿပီး အာဆန္းနစ္ ပါ၀င္မႈကိုလည္း ၀.၀၁ မီလီဂရမ္ ထက္ေက်ာ္ပါက ေသာက္သံုးရန္ မသင့္ဟု သတ္မွတ္ထားသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ စက္ေရတြင္းတူးပါက နား လည္တတ္ကြၽမ္းသည့္ ပညာရွင္မ်ား မွတစ္ဆင့္ ဓာတ္ခြဲခန္းမ်ားတြင္ စနစ္တက်စိစစ္မွသာ က်န္းမာေရး အတြက္ စိတ္ခ်ရႏုိင္သည္ဟု သိရွိရသည္။ ျမရာပင္ အင္ဂ်င္နီယာရင္း ႏွင့္ ထရိတ္ဒင္းကုမၸဏီ၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ ဒါ႐ိုက္တာဦးေသာင္းစိန္က-
”စက္ေရတြင္းတူးေဖာ္ရာမွာ တူးသင့္တဲ့ဧရိယာရွိသလို မတူးသင့္ တဲ့ဧရိယာေတြလည္းရွိတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ ဧရာ၀တီတိုင္းက အာဆန္းနစ္ပါ၀င္မႈ အမ်ားဆံုးလို႔ဆိုႏုိင္တယ္။ အဲဒီမွာက ႏုန္းေျမတင္ေျမႏုဆိုေတာ့ ေျမသားေတြ တစ္ထပ္ၿပီးတစ္ထပ္ ပို႔ခ်ၿပီး ကုန္းေျမျဖစ္လာတယ္။ အဲဒီ ေျမကို ေရက တိုက္စားၿပီး တျခား ေနရာကို ပို႔တယ္။ အဲဒီေျမေတြက တစ္ဆင့္ လူေတြရဲ႕သံုးစြဲမႈက ျမစ္ေၾကာင္းနဲ႔အတူ ပါလာတယ္။ ေျမနဲ႔ အတူ ေရေတြအနည္ထုိင္ၿပီး အာဆန္းနစ္ေတြ ပါ၀င္လာတယ္။ ဒီ ျမစ္၀ကြၽန္းေပၚေဒသမွာ နာဂစ္ မတုိင္မီကတည္းက ယူနီဆက္နဲ႔ ေရ အရင္းအျမစ္ အသံုးခ်ေရး ဦးစီးဌာနနဲ႔တြဲၿပီး အာဆန္းနစ္ပါ၀င္မႈကို အစမ္းတြင္းေတြနဲ႔ စံုစမ္းေနတဲ့ စီမံ ကိန္းရွိတယ္။ အာဆန္းနစ္ပါ၀င္မႈဟာ တြင္းအတိမ္၊ အနက္နဲ႔မဆုိင္ဘူး။ ေပ ၁၀၀/၂၀၀ နဲ႔လည္းပါႏုိင္သလို အရမ္းအနက္ေတြ တူးၿပီးေတာ့ လည္း ပါႏုိင္တယ္။ အဲဒီတူးတဲ့ခ်ိန္ က ပို႔ခ်တဲ့ သဲထဲမွာ အာဆန္းနစ္ပါ ရင္ အဲဒီကရတဲ့ ေရမွာလည္း ပါမွာပဲ” ဟု ေျပာျပခဲ့သည္။ Read more »

(Source: National Science Foundation, Press Release 08-165)

Bedrock in Canada is 4.28 billion years old

September 25, 2008

ကေနဒါမွာ ေတြ႔ရွိခဲ႔တဲ႔ ေက်ာက္တံုးဟာ ႏွစ္ေပါင္း (၄)ဘီလီယံရွိၿပီး ကမၻာေပၚမွ ေတြ႔ရွိခဲ႔တဲ႔ ေက်ာက္တံုးမ်ားထဲမွာ သက္တမ္းအရင့္ဆံုးလို႔ သိိရွိရသည္။
၀ါရွင္တန္ Carnegie Institution နဲ႔ McGill တကၠသိုလ္မွ သိပၸံပညာရွင္မ်ားက ဘူမိဓါတု နည္းစနစ္နဲ႔ စမ္းသပ္ၾကည့္ခဲ႔ရာမွာ အဆုိပါေက်ာက္တံုး၏ သက္တမ္းမွာ ႏွစ္ (၄.၂၈) ဘီလီယံရွိၿပီး ယခင္ေတြရွိခဲ႔တဲ႔ ေက်ာက္တံုးမ်ားထက္ ႏွစ္သန္းေပါင္း (၂၅၀)ေက်ာ္ သက္တန္းပိုရင့္တယ္လို႔ သိရွိရသည္။
၂၀၀၁ ခုႏွစ္က က်ဴးဘားႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္း၊ hudson ကမ္းေျခမွာေတြ႔ရွိခဲ႔တဲ႔ Nuvvuagittuq greenstone belt ဟာ သက္တန္းအရင့္ဆံုးလို႔ သတ္မွတ္ခဲ႔ၾကပါတယ္။ အဲဒီ Nuvvuagittuq ေက်ာက္တံုးနမူနာမ်ားကို McGill တကၠသိုလ္မွ ဘူမိေဗဒပညာရွင္ Jonathan O’Neil နဲ႔ ၀ါရွင္တန္ Carnegie Institution မွ Richard Carlson တို႔က စမ္းသပ္ခဲ႔ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ရွားပါးတဲ႔ earth elements ေတြျဖစ္တဲ႔ neodymium နဲ႔ samarium တို႔ပါ၀င္တဲ႔ အိုက္ဆိုတုပ္မ်ား၏ ဖြဲ႔စည္းမႈကို ေလ့လာတိုင္းတာၿပီး အဆုိပါ ေက်ာက္တံုးနမူနာမ်ား၏ သက္တမ္းကို (၃.၈) မွ (၄.၂၈)ဘီလီယံလို႔ O’Neil နဲ႔ Carlson တို႔က သတ္မွတ္ခဲ႔ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။
သက္တမ္းအရင့္ဆံုးသတ္မွတ္ခ်က္ဟာ ‘faux amphibolite’ ဆိုတဲ႔ ေရွးက်တဲ႔ မီးေတာင္အနည္က်မ်ားကို ေလ့လာခန္႔မွန္းမႈကေန စခဲ႔တာပါ။ ၾသစေတးလ်အေနာက္ပိုင္းက zircon ေတြဟာ အခုအခ်ိန္အထိ သက္တမ္းရင့္အေနနဲ႔ရွိေနပါတယ္္။ သူတို႔ဟာ ႏွစ္ေပါင္း (၄.၃၆) ဘီလီယံရွိတယ္ လို႔ Carlson က ဆိုပါတယ္။
အဲဒီ မတိုင္ခင္ကေတာ့ Northwest Territories က Acasta Gneiss ေတြကို ႏွစ္ေပါင္း (၄.၀၃) ဘီလီယံျဖင့္ သက္တမ္းအရင့္ဆံုး သတ္မွတ္ခဲ႔ၾကပါတယ္။
ဒီစူးစမ္းေလ႔လာမႈကို ကေနဒါႏိုင္ငံမွ National Science and Engineering Research Council နဲ႔ ၀ါရွင္တန္မွ Carnegie Institution တို႕က ပံပိုးကူညီခဲ႔တာျဖစ္ပါတယ္။

(source: GeologyNews.net)

University of Leicester research on what legacy humans will leave in the rocks

Jan Zalasiewicz, a lecturer in geology at the University of Leicester, has published a new study looking at the lasting impression made by mankind -100 million years hence.

He takes the perspective of alien explorers arriving on earth – their geologists study the layers of rock, using the many clues to piece together its history over several billion years.

Read more »