ဇာလီ၀င္း

ဘူမိေဗဒဆိုသည္မွာ အဂၤလိပ္လို ” geology “ ျဖစ္ပါသည္။
geo = the earth , logy = study
Geology is the study of the earth.
ဘူမိေဗဒဆိုသည္မွာ ကမၻာေျမႀကီးကို ေလ့လာေသာ ဘာသာရပ္ျဖစ္သည္။ ကမၻာေျမႀကီး၏ မည္သည့္ အစိတ္အပိုင္း မ်ားကို ေလ့လာႀကသည္ကို ေဖာ္ျပရေသာ္ ေအာက္ပါကဲ့သို႕ ျဖစ္ေပသည္ ။

(၁) The origin and age of the earth .
ကမၻာေျမႀကီး၏ မူလအစႏွင့္သက္တမ္းကို ေလ့လာရန္ ၊
(၂) The internal structure and composition of the earth .
ကမၻာ့အတြင္းပိုင္းအေနအထားႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းပံုကို ေလ့လာရန္ ၊
(၃) The chemical composition of the rock and their genese .
ကမၻာေျမႀကီးကို ဖြဲ႕စည္းထားေသာ ေက်ာက္မ်ား၏ ဓာတ္ဖြဲ႕စည္းပံုႏွင့္၎တို႕၏ျဖစ္ေပၚလာပံု ၊
(၄) The primary and secondary structure of the rock formed .
ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေက်ာက္မ်ား၏ မူလျဖစ္ အေနအထားႏွင့္ ေနာက္ျဖစ္အေနအထား ၊
(၅) The economic mineral deposits and their genese .
စီးပြားေရးတြင္ အေရးပါေသာ တြင္းထြက္သိုက္မ်ားႏွင့္ ၎တို႕ျဖစ္ေပၚလာပံု ၊
(၆) The study of the ever changing morphology of the earth’s surface , and the natural forces and processes that cause an unstable phenomenon of the earth’s interior .
ကမၻာ့မ်က္ႏွာျပင္၏ ဘူမိ႐ုပ္သြင္ထာ၀ရ ေျပာင္းလဲမႈႏွင့္ သဘာ၀တရား၏ ျပဳလုပ္မႈ ျဖစ္စဥ္မ်ားေႀကာင့္ ကမၻာ့အတြင္းပိုင္း၏ မတည္ၿမဲေသာ ထူးျခားဆန္းႀကယ္သည့္ အသြင္မ်ား၊
(ရ) The geologists history of the earth .
ကမၻာႀကီး၏ ဘူမိသမိုင္းေႀကာင္းကို ေလ့လာရန္၊

Read more »

Address : http://dc-app3-14.gfz-potsdam.de

Helmholtz Centre Potsdam – GFZ German Research Centre for Geosciences ရဲ႕ ပေရာဂ်က္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ World Stree Map Project လို႔ေခၚပါတယ္။ ဒီ ပေရာဂ်က္ဟာ ကမၻာေျမစနစ္ စီမံခန္႔ခြဲမႈ အတြက္ အေျခခံက်တဲ႔ database တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ယခု ၂၀၀၈ ခုႏွစ္အထိ စုစည္းမႈမွာ ကမၻာတလႊားက လတ္တေလာ tectonic stress အခ်က္အလက္မ်ားနဲ႔အတူ ေသခ်ာတဲ႔ အခ်က္အလက္ေပါင္း ၂၁၇၅၀ ကို စုစည္းထားပါတယ္။ ဒီပေရာဂ်က္ဟာ stress ပံုသ႑ာန္နဲ႔ အဓိကျဖစ္ေပၚရာေတြကို နားလည္ႏိုင္ဖုိ႔အတြက္ ပညာေရး၊ စီးပြားေရးနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းဆိုင္ရာတို႔ရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ အစီအစဥ္တစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္မွာ စတင္ခဲ႔တဲ႔ ဒီပေရာဂ်က္ဟာ International Lithosphere Programm (ILP) ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုအေနနဲ႔ စတင္ခဲ႔ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ၁၉၉၅-၂၀၀၈ မွာေတာ့ Heidelberg Academy of Science and Humanities ရဲ႕ ပေရာဂ်က္တစ္ခု ျဖစ္လာခဲ႔ပါတယ္။ ယခု ၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာေတာ့ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကိုျပင္ဆင္ၿပီး ပိုမိုတိုးတက္ေသာ ပေရာဂ်က္တစ္ခု အျဖစ္ Helmholtz Centre Potsdam – GFZ German Research Centre for Geosciences မွာ ရွိေနပါတယ္။ သည့္အျပင္ WSM ဟာ International Association of Seismology and Physics of the Earth’s Interior (IASPEI) ရဲ႕လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားမွာ ပါ၀င္ေနသလို၊ International Council for Science (ICSU) ကေနျဖစ္ေပၚလာတဲ႔ Federation of Astronomical and Geophysical Data Analysis Services (FAGS) ရဲ႕ ကူညီပံ့ပိုးမွာ ရွိေနပါတယ္။
ေငြေၾကးေမွ်ာ္ကိုးမႈ မရွိတဲ႔ ဒီပေရာဂ်က္ဟာ ကမၻာတလႊားက လုပ္ငန္းရွင္မ်ားနဲ႔ သုေတသန ပညာရွင္မ်ားရဲ႕ အကူအညီကိုလည္း ႀကိဳဆိုေနပါတယ္။
World Stress Map (WSM) ကို သုေတသန နဲ႔ လက္ေတြ႔လုပ္ငန္း ေတြရဲ႕ Earth Science နဲ႔ သက္ဆုိင္ေသာ geodynamics, hydrocarbon exploitations and engineering ကဲ႔သို႔ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားမွာ က်ယ္ျပန္စြာအသံုးျပဳႏိုင္ပါတယ္။ အဓိက အသံုးျပဳေနတဲ႔ နယ္ပယ္ေတြကေတာ့
- Basin modeling
- Geomechanical modeling
- Reservoir characterization and management
- Stability of mines, tunnels and boreholes
- Fault-slip tendency
- Seismic hazard assessment ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။
ဒီစာမ်က္ႏွာက အခ်က္အလက္မ်ားကို သင့္အေနနဲ႔ အခမဲ႔ ရယူႏိုင္ပါတယ္။

Address : http://www.kidsgeo.com

ဒီတစ္ခါ geolfriends အဖြဲ႔သားမ်ားကို ၫႊန္းဆိုခ်င္တဲ႔ အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာကေတာ့ kidsgeo.com ျဖစ္ပါတယ္။ Kids Know It Network ကေနတင္ဆက္ထားတဲ႔ ကေလးမ်ားအတြက္ အခမဲ႔ သင္ၾကားေရးစာမ်က္ႏွာေတြထဲက တစ္ခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။
Kidgeo.com ဟာ A Study of The Earth And Her People ဆိုတဲ႔ ေဆာင္ပုဒ္နဲ႔ ကေလးမ်ားအတြက္ ရည္ရြယ္ၿပီး ကမၻာေျမအေၾကာင္းေလ့လာႏိုင္ေအာင္ တင္ျပထားတဲ႔ အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာပါ။
ဒီစာမ်က္ႏွာမွာ Geology for Kids နဲ႔ Geography for Kids ဆိုၿပီး ႏွစ္ပိုင္းခြဲတင္ျပထားပါတယ္။ တစ္ပုိင္းစီမွာ online ေလ့လာမႈအပိုင္းနဲ႔ games ပိုင္းကို ထပ္မံတင္ဆက္ထားပါတယ္။
Geology online မွာဆိုရင္ Chapter (၅)ခု ပါ၀င္ၿပီး Chapter One-Examing The soil, Chapter Two- Earth, Rocks, and Landforms, Chapter Three- The Earth Inside Out, Chapter Four- An Introduction To Erosion နဲ႔ Chapter Five- Erosion By Water Process တို႔ျဖစ္ပါတယ္။
Geology game ပိုင္းမွာေတာ့ Rock Types Game ကိုတင္ဆက္ထားၿပီး၊ ဒီ game မွာ rock type တစ္ခုကို ပံုႏွင့္တကြ၊ သူရဲ႕ အခ်ိဳ႕ေသာ physical properties ေတြကို ေဖၚျပေပးထားၿပီး rock types ရဲ႕ အမည္ကို မွန္ကန္ေအာင္ ေရြးထုတ္ ခြဲျခားေပးရမယ့္ ကစားနည္းျဖစ္ပါတယ္။
Geography online မွာဆိုရင္ Chapter (၉)ခု ထိပါ၀င္ၿပီး Chapter One- Hello Earth, Chapter Two- Describing Our Planet, Chapter Three- Our Atmosphere, Chapter Four- Atmospheric Temperatures, Chapter Six- Atmospheric Moisture, Chapter Seven- Atmospheric Disturbances, Chapter Eight- The Hydrosphere, Chapter Nine- The Biosphere တို႔ပါ၀င္ပါတယ္။
Geography game ပိုင္းမွာေတာ့ Geography Map Match game, Geography Capital Catch game နဲ႔ Latitude & Longitude Map Game ေတြပါ၀င္ပါတယ္။ Geography Map Match games ေတြကေတာ့ ျပည္နယ္ေတြနဲ႔ တိုင္းျပည္ေတြရဲ႕ တည္ေနရာနဲ႔ ပံုသ႑ာန္ကို ေလ့လာႏိုင္မယ့္ ကစားနည္းပါ။ Geography Capital Catch game ေတြကေတာ့ USA ျပည္နယ္ၿမိဳ႕ေတာ္မ်ားနဲ႔ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ေတြကို ေလ့လာရင္း ရွာေဖြေပးရမယ့္ ကစားနည္းပါ။ Latitude & Longitude Map Game ကေတာ့ Latitude and Longitude အေၾကာင္းကို ေပ်ာ္ရြင္စြာ ကစားရင္း ေလ့လာသင္ယူႏိုင္မယ့္ ကစားနည္းဘဲျဖစ္ပါတယ္။

တင့္လြင္ေဆြ (ရန္ကုန္နည္းပညာတကၠသိုလ္။ ယခု- Econ Geotech, Singapore)

အတိတ္မွပစၥဳပၸန္
အိႏၵိယသမုဒၵရာအတြင္း၌ဆူနာမီျဖစ္ရပ္သည္ မွတ္တမ္းမ်ားအရ သည္တစ္ၾကိမ္တည္းေတာ့ မဟုတ္ေပ။ သို႔ေသာ္ အထိအခိုက္အဆံုးအရံႈး အမ်ားဆံုးသည္ ၂၀၀၄ခုဒီဇဘၤာလ ၂၆ ရက္ေန႔ျဖစ္ရပ္ျဖစ္သည္။ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ၌ ၁၈၈၃ခု ၾသဂုတ္လ ၂၇ ရက္တြင္ ကာရာကာတိုမီးေတာင္ ေပါက္ကြဲဖူးသည္။ အဆင့္သံုးဆင့္ေပါက္ကြဲခဲ့ရာ ေတာင္တစ္ခုလံုးနီးပါး ပဲ့ထြက္လြင့္စင္၍ သမုဒၵရာအတြင္းက်ေရာက္ခဲ့သျဖင့္ ဆူနာမီလိႈင္းမ်ား ျဖစ္ဖူးသည္။ ဂ်ာဗားႏွင့္ ဆူမၾတားတြင္ ၁၅ မွ ၄၀ မီတာအထိျမင့္ေသာေရလိႈင္းၾကီးမ်ားေၾကာင့္ အနည္းဆံုးလူဦးေရ ၃၆၀၀၀ ခန္႔ ေသဆံုးခဲ့ရသည္။ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံအေနာက္ဖက္ရွိ ကီလိုမီတာ ၃၀၀၀ ခန္႔ေ၀းေသာ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ၏မွတ္ တမ္းမ်ားတြင္ ငလ်င္လႈပ္ျပီး ၅နာရီမွ ၇နာရီအတြင္း ကမ္းေျခသို႔ ဆူနာမီလိႈင္းေရာက္ရွိခဲ့သျဖင့္ ပ်က္စီးဆံုးရံႈးမႈ မ်ားရွိခဲ့ေၾကာင္း ေဖၚျပခဲ့သည္။ ထိုစဥ္က အိႏၵိယႏိုင္ငံမဒရပ္ (ယခု ခ်န္ႏိုင္း)ျမဳိ႕ ကမ္းေျခသို႔ ပင္လယ္ေရလိႈင္း ၁.၅ မီတာ အျမင့္ထိေရာက္ရွိခဲ့ေၾကာင္း မွတ္တမ္းမ်ားရွိသည္။
သီရိလကၤာႏိုင္ငံ၏အျခားမွတ္တမ္းတစ္ခုတြင္ “၁၉၄၁ခုႏွစ္ ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္ဆူနာမီ”အေၾကာင္းေဖၚျပ ထားသည္။ ၁၉၄၁ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၂၆၊ ျမန္မာစံေတာ္ခ်ိန္ ညေန (၅)နာရီခန္႔တြင္ ရန္ကုန္ျမို႔၏ အေနာက္ေတာင္ဖက္ ၆၂၀ ကီလိုမီတာအကြာရွိ အန္ဒမန္ကြၽန္းတန္းမ်ားအနီး၌ တည္ခ်က္စြမ္းအင္ပမာဏ(၇.၇)ရွိေသာ ငလ်င္ေၾကာင့္ ပို႕ဘလဲ(Port Blair) အပါအ၀င္ အန္ဒမန္ကြၽန္းတန္း၏ေတာင္ပိုင္းႏွင့္အလယ္ပိုင္းမ်ား၌ အမ်ားအျပား ပ်က္စီး ခဲ့ရသည္။ ၎င္း ငလ်င္၏ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ေသာ ဆူနာမီသည္ အိႏၵိယ၏အေရွ႔ကမ္းရိုးတမ္းကိုထိခိုက္ခဲ့ရာ လူ (၅၀၀၀)ခန္႔ ေသဆံုးခဲ့ရေၾကာင္း ေဖၚျပခဲ့သည္။ အေစာပိုင္းတြင္ မုန္တိုင္းေၾကာင့္ဟု ယူဆခဲ့ၾကေသာ္လည္း မိုးေလ၀သအခ်က္အလက္မ်ားအရ ထိုစဥ္က မုန္တိုင္းမရွိ၊ ငလ်င္ႏွင့္ဆက္စပ္၍ျဖစ္ရေၾကာင္း ေကာက္ခ်က္ခ် ခဲ့ၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအေနာက္ဖက္ကမ္းရိုးတန္းတစ္ေနရာတြင္ ၁၇၆၂ခုႏွစ္ (ကုန္းေဘာင္ေခတ္၊ ေနာင္ေတာ္ ၾကီးမင္းလက္ထက္ ?)က ငလ်င္ၾကီးတစ္ၾကိမ္လႈပ္ခဲ့ဖူးသည္။ သို႔ေသာ္ ဆူနာမီေပၚေပါက္ျခင္းရွိ၊ မရွိကိုမူ တိတိ က်က် မေျပာႏိုင္ေသးေပ။
အိႏၵိယသမုဒၵရာအတြင္း၌ဆူနာမီျဖစ္ရပ္သည္ မွတ္တမ္းမ်ားအရ ၁၇၉၇မွ ၂၀၀၄ထိ အနည္းဆံုး (၁၁) ၾကိမ္ ရွိခဲ့သည္။ ဤသို႔လွ်င္ အၾကိမ္ဖန္မ်ားစြာၾကံုခဲ့ဖူးေသာ္လည္း အတိတ္၏အေတြ႔အၾကံု မ်ားက မ်က္ေမွာက္ကာလကို မီးေမာင္းထိုးသင္ခန္းစာယူႏိုင္ေစရုံမွ်ပင္ မျဖစ္ႏိုင္ရသည္မွာ အဘယ္ေၾကာင့္နည္း။ ဆင္းရဲလို႔ပဲလား။ ပညာမတတ္၊ စာမတတ္လို႔ပဲလား။ စူးစမ္းဆင္ျခင္ဥာဏ္ကင္းမဲ့လို႔ပဲလား။

Read more »

ScienceDaily (May 15, 2009) — ႏွစ္သန္းေပါင္း ၁၀၀ က ပယင္းအတြင္း ေသဆံုးေနေသာ သစ္ၾကမ္းပိုး (ျခ တစ္မ်ဳိး) ကို ေလ့လာျခင္းျဖင့္ တိရိစာၦန္ႏွင့္ အဏုဇီ၀ microorganism တို႕ သဟဇာတရွိတည္ခဲ့ၾကျခင္းကို ထူးျခားစြာေတြ႕ရွိရသည္။
________________________________________

အဆိုပါေတြ႕ရွိမႈကို Oregon State University မွ ႏိုင္ငံတကာသိပညာရွင္တစ္ဦး ျဖစ္ေသာ George Poinar က Parasites and Vectors ေခၚ ပညာရပ္စာေစာင္ တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။
အဆိုပါ ျခပ်ံသည္ ဒိုင္ႏိုေဆာေခတ္ျဖစ္ေသာ Cretaceous အေစာပိုင္း ကာလ ျမန္မာျပည္၏ အပူပိုင္း စြတ္စို သစ္ေတာမ်ားထဲတြင္ ပ်ံသန္းေနခဲ့ပံုရသည္။ ယင္းသည္ ငွက္တစ္ေကာင္၏ ရန္ျပဳမႈေၾကာင့္ျဖစ္ေစ အေတာ္ပ်က္ ျပဳတ္က်ၿပီး ပယင္းျဖစ္လာမည့္ သစ္ေစးမ်ားေပၚသို႕ က်ခဲ့ရသည္။ သူ၏ကံဆိုးမႈသည္ ယေန႕ ဇီ၀ေဗဒပညာရွင္တို႕ အတြက္ ကံေကာင္းစြာ ေလ့လာဖြယ္ ျဖစ္လာေပျပီ။
ယင္း၏ ၀မ္းဗိုက္အတြင္းမွ protozoa မ်ားေတြ႕ရသည္။ Protozoa တို႕သည္ ဤသတၱ၀ါ၏ အစာေျခဖ်က္ေရးတြင္ ကူညီပါ၀င္ခဲ့ပံုရၿပီး ယင္းသည္ တိရိစာၦန္ႏွင့္ အဏုဇီ၀ microorganism တို႕ သဟဇာတအျပန္အလွန္အက်ဳိးျပဳ ရွိတည္ခဲ့ၾက ျခင္း အေစာဆံုး အေထာက္အထားျဖစ္လာခဲ့သည္။

Poinar သည္ ပယင္းအတြင္းမွ သက္ရွိႏွင့္ အျခား အရာ၀တၳဳမ်ားအား ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာေလ့လာခဲ့သူျဖစ္သည္။ သစ္ေစးမွ ျဖစ္လာသည့္ တန္းဆာဆင္ ေက်ာက္မ်က္ အျဖစ္ ပယင္းသည္ သတၱ၀ါငယ္မ်ား ႏွင့္ အျခားအရာ၀တၳဳမ်ားအား သိုမွီးပါ၀င္ ႏိုင္ေသာ သီးျခားအရည္အေသြးကို ပိုင္ဆိုင္ထားသျဖင့္ သိပၸံပညာရွင္မ်ား၊ ေဂဟေဗဒ ပညာရွင္မ်ားအတြက္ ႏွစ္သန္းေပါင္းမ်ားစြာကို ေျခရာေကာက္ရန္ အလြန္အဖိုးတန္ေသာ သုေတသနပစၥည္းမ်ားျဖစ္ေစခဲ့သည္။
ယခုေလ့လာမႈတြင္ ေတြ႕ရွိခဲ့ေသာ ျခပ်ံအင္းဆက္သည္ ၂၀၀၁ ခုႏွစ္က ျမန္မာႏိုင္ငံ ဟူးေကာင္းခ်ဳိင့္၀ွမ္းတြင္ ႏွစ္သန္း ၉၇ မွ ၁၀၀ အတြင္း သက္တမ္းရွိ ေက်ာက္လႊာတစ္ခုမွ တူးေဖာ္ေတြ႕ရွိခဲ့ေသာ ပယင္းတြင္ ပိတ္မိေနျခင္းျဖစ္သည္။
________________________________________
Journal reference:
George O Poinar Jr., 2009. Description of an early Cretaceous termite (Isoptera: Kalotermitidae) and its associated intestinal protozoa, with comments on their co-evolution. Parasites & Vectors 2 (12) DOI: 10.1186/1756-3305-2-12