ဦးခင္ေဇာ္
(ဘူမိေဗဒသရုပ္ျပဆရာ၊ ၀ိဇၨာႏွင့္ သိပၸံတကၠသိုလ္၊ ရန္ကုန္)

(ပညာပေဒသာစာေစာင္ အတြဲ (၉)၊ အပိုင္း (၄)၊ ၁၉၇၄ ႏို၀င္ဘာမွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။)

ဓာတုဖြဲ႔စည္းပံု

မီးသင့္ေက်ာက္မ်ားသည္ ေက်ာက္ရည္ပူမ်ားမွ ဆင္းသက္သည္ဟု ဆိုခဲ႔ၿပီး ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ မီးသင့္ေက်ာက္မ်ားတြင္ ပါ၀င္ေသာ အဓိကေအာက္ဆုိဒ္ ဆယ္မ်ိဳးခန္႔ျဖင့္ ေက်ာက္ရည္ပူမ်ားကို ဖြဲ႔စည္းထားသည္ဟု ဆိုႏိုင္၏။ ယင္းေအာက္ဆိုဒ္တုိ႔မွာ ဆီလီကြန္ေအာက္ဆိုဒ္၊ အလူမီနီယမ္ေအာက္ဆိုဒ္၊ သံေအာက္ဆုိဒ္မ်ား၊ မဂၢနီဆီယမ္ေအာက္ဆိုဒ္၊ ကယ္လဆီယမ္ေအာက္ဆိုဒ္၊ ဆုိဒီယမ္ေအာက္ဆိုဒ္၊ ပိုတက္ဆီယမ္ေအာက္ဆိုဒ္၊ တိုက္ေတနီယမ္ေအာက္ဆုိဒ္ ႏွင့္ ေရတို႔ျဖစ္သည္။ ကလပ္ (Clarke) ႏွင့္ ၀ါရွင္တန္ (Washington) တို႔က ကမၻာေပၚရွိ မီးသင့္ေက်ာက္တို႔၏ ေအာက္ဆိုဒ္မ်ား ပ်မ္းမွ် ပါ၀င္ဖြဲ႔စည္းမႈကို တြက္ခ်က္ထား၏ (ဇယား-၂ ရႈ)။ ယင္းပါ၀င္ႏႈန္းမ်ားသည္ ေက်ာက္ရည္ပူတို႔တြင္ ပါ၀င္သည့္ ေအာက္ဆိုဒ္ ပါ၀င္ႏႈန္းမ်ားပင္ဟု ဆိုႏိုင္၏။

ေက်ာက္ရည္ပူမ်ားတြင္ ေရႊ၊ ေငြ၊ ေၾကးနီ၊ ခဲ၊ သြပ္ စေသာ သတၱဳျဒပ္စင္ (metallic element) မ်ား အသင့္အတင့္မွ် ပါ၀င္ေၾကာင္း သိရ၏။ ေက်ာက္ရည္ပူမ်ား ေအးခဲျခင္း ျပဳရာတြင္ ယင္းျဒပ္စင္မ်ား အေျခအေနအရ အခါအားေလ်ာ္စြာ စုစည္းမႈေၾကာင့္ မီးသင့္သတၱဳသိုက္ (magmatic ore-deposit) မ်ား ျဖစ္ေပၚလာ၏။ ေက်ာက္ရည္ပူမ်ားတြင္ အေငြ႔ (volatile) မ်ားအျဖစ္ ဓာတ္ေငြ႔မ်ားႏွင့္ ေရေငြ႕တို႔ ပါ၀င္သည္။ ယင္းတို႔ ပါ၀င္မႈသည္ တြင္းထြက္မ်ား ျဖစ္ေပၚပံုေဆာင္ျခင္းကို ထိန္းခ်ဳပ္ေၾကာင္း စမ္းသပ္ေတြ႔ရွိရ၏။ မီးေတာင္မွ ထြက္လာၾကသည့္ ေခ်ာ္ရည္မ်ားႏွင့္ ကမၻာ့ေျမေအာက္ပိုင္းရွိ ေက်ာက္ရည္ပူတို႔၏ ဓာတုဖြဲ႔စည္းပံု အဓိကျခားနားခ်က္မ်ားမွာ ယင္းအခိုးအေငြ႔မ်ားႏွင့္ ေရပါ၀င္မႈ အနည္အမ်ားပင္ ျဖစ္သည္။

Read more »

၁၉၉၂ ဘြဲ႕ရ ဘူမိေဗဒေက်ာင္းသားေဟာင္း ဦးေက်ာ္ေဇာ္ဦး (ေမာင္ႏြယ္ေအာင္-ဒဂံုေဆာင္) (၄၁ ႏွစ္) သည္ အဆုတ္ႏွင့္အသည္းေရာဂါမ်ားျဖင့္ ၂၀၁၀ ခု ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂ ရက္ေန႕ညေန ၅ နာရီတြင္ ၄င္း၏ မိဘမ်ားေနထိုင္ရာ သန္လ်င္ၿမဳိ႕၊ ၿမဳိ႕ေဟာင္းအေရွ႕ရပ္ကြက္ ေနအိမ္တြင္ ကြယ္လြန္ သြားေၾကာင္းသိရပါသျဖင့္ Geolfiiends အဖြဲ႕သားမ်ား၏ မႏၲေလးေဆာင္၊ဒဂံုေဆာင္ ေက်ာင္းသားဘ၀ ကဗ်ာေရးဖက္ သူငယ္ခ်င္းတစ္ဦး ေစာစီးစြာေၾကြလြင့္ရျခင္းအတြက္ မိသားစုႏွင့္ ထပ္တူ ၀မ္းနည္းရပါေၾကာင္း မွတ္တမ္းတင္အပ္ပါသည္။

ေမာင္ႏြယ္ေအာင္၏ ကဗ်ာမ်ားကို တတိယႏွစ္ေက်ာင္းသားဘ၀ (၁၉၉၁) ခန္႕ကပင္ မဂၢဇင္းစာမ်က္ႏွာမ်ားတြင္ စတင္ေဖာ္ျပျခင္းခံရၿပီး ဘြဲ႕ရၿပီးေနာက္ မဂၢဇင္း၊ဂ်ာနယ္ မ်ားတြင္ အယ္ဒီတာအျဖစ္ အသက္ေမြးခဲ့သည္။ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ ၿဖဳိးသာရႏွင့္တြဲ၍ ေသတမ္းစာ ကဗ်ာစာအုပ္ ကို ထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ၁၀ ႏွစ္ (၂၀၀၀ ျပည့္ႏွစ္)က သူ၏ ေမြးေန႕ပြဲကို ယခုကြယ္လြန္ရာ ေနအိမ္တြင္ပင္ ေမာင္ႏြယ္ေအာင္ (ဒဂံုေဆာင္) ကြယ္လြန္သည့္ေန႕ ဟူ၍ စာေပမိတ္ေဆြမ်ားႏွင့္အတူ ထူးဆန္းစြာက်င္းပခဲ့ဘူးပါသည္။

ဦးခင္ေဇာ္
(ဘူမိေဗဒသရုပ္ျပဆရာ၊ ၀ိဇၨာႏွင့္ သိပၸံတကၠသိုလ္၊ ရန္ကုန္)

(ပညာပေဒသာစာေစာင္ အတြဲ (၉)၊ အပိုင္း (၄)၊ ၁၉၇၄ ႏို၀င္ဘာမွ ကူးယူေဖာ္ျပပါသည္။)

ေက်ာက္ရည္ပူ သို႔မဟုတ္ မဂၢမာ (magma) ဟုေခၚေသာ ေ၀ါဟာရကို ဘူမိေဗဒေက်ာင္းသားတုိင္း သိၾကေပမည္။ ယင္းစကားလံုးသည္ ဂရိဘာသာစကားမွ ဆင္းသက္လာ၍ ႏွယ္ထားေသာ ဂ်ံဳမႈန္႔ကဲ႔သို႔ေသာ ျဒပ္ေႏွာတခုဟူ၍ မူလဆိုလိုရင္း အဓိပၸါယ္ရွိ၏။ ဘူမိေဗဒဆိုင္ရာ စာအုပ္စာတန္းမ်ားတြင္မူ ယင္းေ၀ါဟာရကို မီးသင့္ေက်ာက္မ်ား ျဖစ္ေပၚေစသည့္ မိခင္ေက်ာက္ျဖစ္ ျဒပ္၀တၱဳပင္ ျဖစ္သည္ဟူ၍ ေယဘုယ်အားျဖင့္ သိနားလည္ရန္ ေဖၚျပ၏။ သို႔ေသာ္ ယင္းသို႔ ေဖၚျပရုံျဖင့္ ေက်ာက္ရည္ပူတစ္ခုကို အဓိပၸါယ္ သတ္မွတ္ရာ၌လည္းေကာင္း ေက်ာက္ရည္ပူတစ္ခု၏ ဂုဏ္သတၱိမ်ားကို ေဖၚျပရာ၌လည္းေကာင္း မလံုေလာက္ေပ။ အေမရိကႏိုင္ငံ ဘူမိေဗဒဆိုင္ရာအဖြဲ႔ (American Geological Institute (A.G.I) က ထုတ္ေသာ Glossary of Geology and Related Sciences တြင္ ေက်ာက္ရည္ပူတခု၏ အဓိပၸါယ္ သတ္မွတ္ခ်က္မွာ ေအာက္ပါအတိုင္း ျဖစ္သည္။

၁။ သဘာ၀အေလ်ာက္ ျဖစ္ေပၚေသာ လႈပ္ရွားေရြ႕ရွားႏိုင္သည့္ ေက်ာက္ျဖစ္ျဒပ္၀တၱဳမ်ား ျဖစ္ရမည္။
၂။ ဆီလီကိတ္ (silicate) ေပ်ာ္ရည္ ျဖစ္ရမည္။
၃။ ကမၻာ့အတြင္းပိုင္းမွာ ျဖစ္ေပၚရမည္။
၄။ တိုးထြက္ျခင္း (extrusion)၊ တိုး၀င္ျခင္း (intrusion) ျဖစ္ႏိုင္ရမည္။
၅။ အရည္ သို႔မဟုတ္ အရည္နီးပါးရွိေသာ ျဒပ္၀တၱဳမ်ား ျဖစ္ရမည္။ သင့္တင့္ေသာ အပူခ်ိန္ ရရွိလွ်င္ တခါတရံ ယင္းအရည္တြင္ အခဲမ်ားအျဖစ္ ေပါေလာေပၚေနေသာ ေအာ္လီဗင္း (olivine)၊ ပိုင္ေရာဆင္း (pyroxene)၊ ပေလဂ်ီအိုကေလ့ ဖယ္လစပါ (plagioclase feldspar) စေသာ ပံုေဆာင္ခဲမ်ားႏွင့္ တခါတရံ ဓာတ္ေငြ႔မ်ား ပါ၀င္သည္ ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

Read more »

ရန္ကုန္၊ ဇန္န၀ါရီ ၂၅။

ျမန္မာႏိုင္ငံဘူမိသိပၸံအသင္းမွ ႀကီးမွဴး၍ ပထမအႀကိမ္ေျမာက္ သက္ႀကီးဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ားအား ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ပြဲကို ဇန္န၀ါရီ ၂၃ ရက္ေန႔က က်င္းပျပဳလုပ္ခဲ႔သည္။ ဘူမိေဗဒပညာရပ္ျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာဌာနအသီးသီးမွ အၿငိမ္းစားယူခဲ႔ေသာ အသက္ (၇၀)ႏွင့္အထက္ ပညာရွင္မ်ားကို ပူေဇာ္ကန္ေတာ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး သက္ႀကီးဘူမိေဗဒပညာရွင္ (၄၅)ဦး ပါ၀င္ေၾကာင္းသိရွိရသည္။ တစ္ဦးလွ်င္ ေငြက်ပ္ တစ္သိန္းစီႏွင့္ လွဴဖြယ္ပစၥည္းမ်ား ေပးအပ္လွဴဒါန္းခဲ႔ေၾကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံဘူမိသိပၸံ အတြင္းေရးမွဴးဦးေအးလြင္က ေျပာၾကားသည္။
ရန္ကုန္၊ မႏၱေလးႏွင့္ အျခားေသာ ဘူမိေဗဒ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူမ်ားမွ လွဴဒါန္းေငြ က်ပ္သိန္း (၇၀)၊ ႏိုင္ငံရပ္ျခားမွ ဘူမိေဗဒဘြဲ႔ရ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူေဟာင္းမ်ားမွ လွဴဒါန္းေငြ က်ပ္သိန္း (၃၀) ျဖင့္ လွဴဒါန္းေငြ က်ပ္သိန္း(၁၀၀) ရရွိခဲ႔ေၾကာင္း သိရွိရသည္။
အဆိုပါ သက္ႀကီးပူေဇာ္ပြဲကို ျမန္မာႏိုင္ငံဘူမိသိပၸံအသင္း၏ ဆ႒မအႀကိမ္ ႏွစ္ပတ္လည္ အစည္းအေ၀းႏွင့္ တပါတည္း က်င္းပခဲ႔ျခင္းျဖစ္သည္။ ဘူမိသိပၸံပညာ ျပန္႔ပြားေရး၊ ဘူမိသိပၸံပညာျဖင့္ ႏုိင္ငံအက်ိဳးျပဳလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အေထာက္အကူ ျပဳေရးႏွင့္ ဘူမိသိပၸံပညာရွင္မ်ား အခ်င္းခ်င္း အေတြ႕အႀကံဳဖလွယ္ေရး ၊ ခင္မင္ရင္းႏွီးေစေရး တို႔အတြက္ ၂၀၀၃ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလက စတင္ဖြဲ႔စည္းခဲ့ေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဘူမိသိပၸံအသင္းႀကီး၏ ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ား အတိုင္း ျပဳလုပ္ခဲ႔ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ပထမအႀကိမ္သက္ႀကီး၊ ဘူမိေဗဒပညာရွင္ ကန္ေတာ့ပြဲ က်င္းပေရးေကာ္မတီဥကၠ႒ ေဒါက္တာတင္ေဌးမူက ရွင္းလင္းေျပာၾကားသည္။