Asia Disaster Preparedness Center (ADPC) ႏွင့္ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ ေလ်ာ့ပါးေရးေကာ္မတီ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ အင္ဂ်င္နီယာအသင္းတို႔ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ပူးေပါင္းထုတ္ေ၀သည့္ ငလ်င္မ်ားႏွင့္ ေနထုိင္ျခင္း (Living with Earthquakes) ျမန္မာဘာသာျဖင့္ စာအုပ္ကို ပိုမို ပ်ံ႕ႏွံ႔ႏိုင္ ေစရန္အတြက္ Geolfriends မွ ေဖာ္ထုတ္ တင္ျပအပ္ပါသည္။
အဆိုပါစာအုပ္တြင္ ငလ်င္ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ားႏွင့္ ေဆာင္ရန္ေရွာင္ရန္မ်ားကို ေဖာ္ျပထားေသာေၾကာင့္ အမ်ားျပည္သူ အတြက္ အလြန္အသံုး၀င္ မည္ျဖစ္ပါသည္။ အေပၚမွ ပံုကို ကလစ္လုပ္ၿပီး စာအုပ္ကို ရယူႏိုင္ပါသည္။

Earth Hour 2011 ကို မတ္လ (၂၆)ရက္ စေနေန႔၊ ည ၈း၃၀ နာရီ အခ်ိန္တြင္ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၃၄ ႏိုင္ငံ၌ ဘီလီယံႏွင့္ခ်ီေသာ လူမ်ားက လွ်ပ္စစ္မီးမ်ားကို (၁)နာရီ ပိတ္ကာ အေမွာင္ခ်ထားျခင္းျဖင့္ ပါ၀င္ ဆင္ႏြဲခဲ႔ၾကေၾကာင္း သိရသည္။
Earth Hour အစီအစဥ္ဟာ World Wildlife Fund (WWF) က ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ၊ ဆစ္ဒနီၿမိဳ႕မွာ ၂၀၀၇ က စတင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ “Earth Hour အတြက္ မီးအေမွာင္ခ်ထားသလို ပါ၀င္ဆင္ႏြဲသူေတြက ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးအတြက္ မိမိတို႔ တတ္ႏိုင္သေလာက္ တႏွစ္ပတ္လံုး ႀကိဳးပမ္းသြားဖို႔ ဆံုးျဖတ္ထားၾကပါတယ္” လို႔ ၾသစေၾတးလ် ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ Julia Gillard ကေျပာသည္။

ကမၻာ့နာမည္ေက်ာ္ အထင္ကရ ေနရာမ်ားႏွင့္ အျခားေသာ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအႏွံ႔အျပားတြင္ ျပဳလုပ္သည့္ Earth Hour 2011 တြင္ အာရွႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားႏွင့္ နာမည္ႀကီး ကုမၸဏီမ်ား ပါ၀င္ဆင္ႏြဲခဲ႔ၿပီး ကမၻာေျမႀကီး၏ ပ်က္ဆီးယိုယြင္းလာေသာ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းမႈအတြက္ စုစည္းလႈံ႕ေဆာ္ႏိုင္မႈမွာ ၀မ္းေျမာက္ ၾကည့္ႏူးစရာပင္ ျဖစ္သည္။
Earth Hour ၏ လႈပ္ရွားမႈ အစီအစဥ္မ်ားကို http://www.earthhour.org တြင္ ၀င္ေရာက္ ၾကည့္ရႈႏိုင္ပါသည္။

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လ ဆန္း ဂ်ပန္ငလ်င္ႀကီးကို ေငးေမာ၍ မွင္သက္မိေနေသာ အင္ဒိုခ်ဳိင္းနားေဒသသားမ်ား ကို မတ္လ ၂၄ ရက္ေန႕ ညပိုင္း တာေလငလ်င္က လွန္႕ႏႈိးလိုက္သကဲ့သို႕ ျဖစ္သြားပါသည္။ တာခ်ီလိတ္ – က်ဳိင္းတံု လမ္း ေပၚရွိ မိုင္းျဖတ္ၿမဳိ႕ေတာင္ဖက္ ၁၁ မိုင္ခန္႕အကြာ၊ တာေလၿမဳိ႕ အေနာက္ဖက္ ၉ မိုင္ခန္႕အကြာကို ေျမေပၚ ဗဟိုခ်က္ ျပဳ၍ အင္အားျပင္းထန္ေသာငလ်င္ႀကီးျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ပမာဏ ၆.၈ အင္အားသည္ ျမန္မာနယ္နိမိတ္ အတြင္း မျဖစ္ပြားသည္မွာ ၂၀၀၃ ခု ေတာင္တြင္းႀကီးငလ်င္ ၿပီးေနာက္ ၈ ႏွစ္ ၾကာခဲ့ၿပီ။ ယေန႕ထိ အတည္မျပဳ ႏိုင္ေသးေသာ သတင္းအရ ေသဆံုးသူေပါင္း ၁၄၀ ခန္႕ရွိၿပီဟု ၾကားသိရပါသည္။ ေနာက္ဆက္တြဲငလ်င္မ်ား ဆက္လက္ ျဖစ္ပြားေနဆဲျဖစ္သျဖင့္ ေဒသတြင္း ျပည္သူအေပါင္း ေဘးအႏၲရာယ္ကင္းရွင္းၾကေစေၾကာင္း Geolfriends မွ ၀မ္းနည္းစြာ ဆုမြန္ေကာင္းေတာင္းအပ္ပါသည္။ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ငလ်င္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ ကြင္းဆင္းေလ့လာမႈမျပဳႏိုင္မီ ငလ်င္ဘူမိေဗဒပညာရွင္တို႕၏ ေရွ႕ေျပး ရွင္းလင္းခ်က္မ်ားကို ေျမပံုမ်ားျဖင့္ ပူးတြဲတင္ျပလိုက္ပါသည္။

ပံု(၁) မတ္လ ၂၄ ရက္ငလ်င္၊ ယင္း၏ ေနာက္ဆက္တြဲငလ်င္ငယ္မ်ားႏွင့္ လြန္ခဲ့ေသာ ၆ ႏွစ္အတြင္း လႈပ္ရွားခဲ့ေသာ ငလ်င္မ်ား။ (IRIS Earthquake Browser)

ပံု (၂) ငလ်င္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ေရႊၾတိဂံျပတ္ေရြ႕ဇံု မွ နမ္းမ ျပတ္ေရြ႕၊ ေရြ႕ျပတ္သြားခဲ့သည္ ဟု ယူဆရ ေသာ ၂၂ ကီလိုမီတာခန္႕ရွည္သည့္ အပိုင္းကို အနီေရာင္ ျဖင့္ျပထားသည္။ ယင္းသည္ Sinistral Strike Slip Fault မ်ဳိး ျဖစ္ၿပီး စစ္ကိုင္း shear system ၏ antithetic fault မ်ားတြင္ တစ္ခုအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။

(မွတ္ခ်က္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ မ်က္ေမွာက္ ေခတ္ ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ေသာ ေတာင္ေျမာက္ အလ်ားလိုက္ simple shear ကို Sagaing Shear ဟု ပညာရွင္တို႕က အမည္တပ္ၾကသည္။ Editor)

Eos, Vol. 92, No. 12, 22 March 2011

ပမာဏ ၉.၀ ရွိ ဂ်ပန္ တိုဟိုကူ ငလ်င္ႀကီး ႏွင့္ ဆူနာမီအၿပီး တစ္ပတ္အၾကာတိုင္္ေအာင္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္ရပ္မ်ား က မၿပီးဆံုးေသး။ အင္အား ျပင္းထန္ေသာ ေနာက္ဆက္တြဲငလ်င္မ်ား (ပမာဏ ၆ ထက္ႀကီးသည့္ ငလ်င္ ေပါင္း ၅၀ ခန္႕) အၾကား ေပ်ာက္ဆံုးေနသူတို႕ကို ရွာေဖြေနၾကရ ဆဲ။ ခန္႕မွန္းေျခ ၁၀၀၀၀ ထိ ေသဆံုးသည္ဟု တြက္ဆၾကသည္။ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ၄ သိန္းခန္႕ႏွင့္ ေရျပတ္လတ္ေနသူ တစ္သန္း ေက်ာ္တို႕အတြက္ အကူအညီ မ်ားလိုအပ္ေနဆဲ။ တိုက်ဳိ ၏ အေနာက္ေျမာက္ ၂၂၅ ကီလိုမီတာ မွ ဖူကူရွီးမား ဒိုင္ခ်ီ အဏုျမဴဓာတ္ေပါင္းဖို ပ်က္ယြင္းမႈကလည္း ပတ္၀န္းက်င္ ကို ျပင္းထန္စြာထိခိုက္ေစလ်က္ရွိသည္။
ဂ်ပန္ျပည္ အေရွ႕ေျမာက္ဖက္ ဟြန္ရႈးကၽြန္း ကမ္းလြန္တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ငလ်င္ႀကီး (ပံု -၁) သည္ ဂ်ပန္ subduction zone တေလွ်ာက္ ေျမထုခ်ပ္ အနားစြန္းေရြ႕ျပတ္မႈႀကီးျဖစ္သည္။ ငလ်င္ရင္းျမစ္သည္ ၄၀၀ မွ ၅၀၀ ကီလိုမီတာ ခန္႕ရွည္လ်ား ၿပီး  အမ်ားဆံုး ေရြ႕ျပတ္သြားေသာေနရာတြင္ မီတာ ၂၀ ခန္႕ထိရွိသည္။ ယင္းကို GPS ႏွင့္ ငလ်င္တိုင္းစက္ မွတ္တမ္းမ်ား မွရရွိေၾကာင္း တိုက်ဳိတကၠသိုလ္ ငလ်င္သုေတသနဌာနမွ ပါေမာကၡ Kenji Satake က ရွင္းျပခဲ့သည္။ ဆူနာမီ လႈိင္းအျမင့္သည္ အခ်ဳိ႕ေနရာတြင္ ၇ မီတာ ထိ ျမင့္မားခဲ့ေၾကာင္း ကမ္းေျခ ဒီေရတိုင္းကရိယာမ်ား တြင္ ရရွိကာ အခ်ဳိ႕ေနရာမ်ားတြင္ ကုန္းတြင္းသို႕ ၅ ကီလိုမီတာ ထိ ၀င္ေရာက္ခဲ့သည္။ ႏုိင္ငံတကာ ဆူနာမီ သတင္းအခ်က္အလက္ ဌာန (ITIC) ကမူ မ်က္ျမင္အေထာက္အထားအရ အျမင့္ဆံုး ဆူနာမီလႈိင္းသည္ ၁၃ မီတာထိ ျမင့္ေၾကာင္း ဆိုခဲ့သည္။ Satake က အခ်ိန္ျပည့္ GPS station မ်ားက ငလ်င္ဗဟိုခ်က္မွ ၁၃၀ ကီလိုမီတာ ေ၀းေသာ ဆန္ဒိုင္ ကမ္းေျခအနီး တြင္ ေဘးတိုက္ ၄ ကီလိုမီတာ ေရြ႕ခဲ့ၿပီး ၀.၈ မီတာ နိမ့္ဆင္းခဲ့ေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ပါသည္။
ေလယာဥ္ျဖင့္ ေရွ႕ေျပးေလ့လာခ်က္မ်ားအရ ဆူနာမီေရလႊမ္းဧရိယာသည္ ၈၆၉ ခုႏွစ္က ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ဂ်ဳိဂန္ငလ်င္ႀကီး ႏွင့္ ဆူနာမီ ႏွင့္ တူညီေနသည္။ တိုဟိုကူ ငလ်င္ သည္ ဂ်ပန္ကမ္းေျခတေလွ်ာက္ အႀကီးဆံုးငလ်င္ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ ဘူမိေဗဒေလ့လာေရးဌာနမွ Brian Atwater က ဆိုခဲ့သည္။ ဂ်ပန္ မိုးေလ၀သဌာန ႏွင့္ အျခား ဌာနမ်ားက ဤငလ်င္သည္ ၁၉၀၀ ျပည့္ေနာက္ပိုင္း တြင္ ကမာၻတြင္ စတုတၳေျမာက္ အႀကီးဆံုးငလ်င္ျဖစ္ၿပီး ငလ်င္တိုင္းစက္မ်ား ေပၚေပါက္ လာခဲ့သည့္ လြန္ခဲ့ေသာ္ ႏွစ္ေပါင္း ၁၃၀ အတြင္း ဂ်ပန္ေဒသအတြက္အႀကီးဆံုးျဖစ္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပၾကသည္။

Read more »

ဘူမိသိပၸံ၏ သုေတသန ကြင္းဆင္းခရီးစဥ္ ၁/၂၀၁၁

Western Outcrop ေခၚ ျမန္မာျပည္အလည္ပိုင္း တတိယကပ္ ေက်ာက္လႊာ မ်ား ေပၚထြက္ရာ ေဒသႀကီး၏ ေတာင္ဖက္ အဆက္ ကို ေလ့လာရန္ လည္းေကာင္း၊ ကေဘာ္ျပတ္ေရြ႕၏ ေပၚထြက္ပိုင္းမ်ားႏွင့္ ဆာပင္တင္ႏိုက္မ်ား ဆက္စပ္မႈ ကို သုေတသနျပဳရန္ လည္းေကာင္း ျမန္မာႏိုင္ငံဘူမိသိပၸံအသင္းမွ ဆရာႀကီး ေဒါက္တာဦးသိန္း ေခါင္းေဆာင္ ေသာ အဖြဲ႕၀င္ ၁၄ ဦးပါ ကြင္းဆင္းအဖြဲ႕သည္ ေဖေဖာ္၀ါရီလ ၂၃ ရက္မွ ၂၆ ရက္ အတြင္း ဟသၤာတ အေနာက္ဖက္ ကညင္ေခ်ာင္း ေရေလွာင္တမံႏွင့္ ဂြ-ကမ္းသာယာ အနီး ေမွာ္ရံုခ်ဳိင္ကမ္းေျခ တို႕ကို အေျချပဳ၍ ခရီးထြက္ခဲ့ၾကေၾကာင္းၾကားသိရသည္။ အျငိမ္းစား ဆရာႀကီးမ်ား ျဖစ္ေသာ ဦးသန္းထြတ္ (ေရနံ)၊ ဦးၾကဳိင္စိန္၊ ဦးညြန္႕ေဌး၊ ဦးသန္းထြန္း (ဘဓရ) တို႕ႏွင့္ ဘူမိသိပၸံမွ တာ၀န္ရွိ ပုဂၢဳိလ္မ်ားအျပင္ ရန္ကုန္ႏွင့္ ဧရာ၀တီ တိုင္း အတြင္း တကၠသုိလ္မ်ားမွ ဆရာမ်ား လိုက္ပါၾကေၾကာင္းၾကားသိရပါသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံဘူမိသိပၸံအသင္း၏ သက္တမ္း ၇ ႏွစ္ အတြင္း ျပင္ဦးလြင္ – ေနာင္ခ်ဳိ ေဒသ သို႕ တစ္ၾကိမ္၊ ဖားအံ – ေမာ္လၿမဳိင္ေဒသသို႕ တစ္ၾကိမ္ ထရေဗဒ သုေတသနကြင္းဆင္းခဲ့ၿပီး၊ ရွမ္းျပည္ေတာင္ပိုင္း ကားလမ္း တိုးခ်ဲ႕စဥ္ outcrop သစ္မ်ားကို ဓာတ္ပံုမွတ္တမ္း တင္ခဲ့သည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ၂၀၁၀ အတြင္း ဆည္ေျမာင္းႏွင့္ ေရအားလွ်ပ္စစ္ အတြက္ မဏိပူရ၊ ရာဇၿဂဳိဟ္ႏွင့္ ေရႊလီ -၃ ဆည္တည္ေဆာက္ေရးေဒသမ်ားသို႕ ကြင္းဆင္းေပးခဲ့ေၾကာင္း သိရွိရ ပါသည္။